Rehberiniz-Yanaşma, kahya, müdür, genel koordünatör ve ceo

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest


iyimeslek.com ailesi olarak “YanaÅŸma, kahya, müdür, genel koordünatör ve ceo” adlı yazımızın kiÅŸisel geliÅŸiminize katkı saÄŸlamasını umuyoruz
Yanaşma, kahya, müdür, genel koordünatör ve ceo

YANAŞMA, KAHYA, MÜDÜR, GENEL KOORDÜNATÖR VE CEO

GÜNGÖR URAS

Milliyet Gazetesi

Şirketler büyüyünce kâtipleri müdür yapıyorlar. Müdürler çoğalınca başlarına birini genel müdür atıyorlar. Sonra da adına koordinatör diyorlar. Bu koordinatörü diğerlerinden ayırmak için de şimdi CEO diyorlar. Ama sadece isim değişiyor

Anlı şanlı bir büyük holdingimizin sahibi ailenin üçüncü kuşak (hemen hepsi yurtdışında eğitim görmüş) gençleri Antalya Sheraton Otelinin lobisinde kendi yaşlarındaki arkadaşlarıyla oturuyordu.

O sırada o anlı şanlı holdingin CEOsu da salona girdi. Gençleri görünce yanlarına geldi. Ellerini sıktı. Bir süre sohbet ettikten sonra ayrıldı.

ArkadaÅŸlarından biri anlı ÅŸanlı holdingimizin sahip ailenin üçüncü kuÅŸak (hemen hepsi yurtdışında eÄŸitim görmüş) gençlerinden birine - Kim bu bey? Önemli biri mi? diye sordu… Anlı ÅŸanlı bir büyük holdingimizin yurtdışında eÄŸitim gördükten sonra holding ÅŸemsiyesi altındaki ÅŸirketlerden birinin tepesindeki koltuÄŸa oturtulan genç adam cevapladı. - Yok yaaaa… Önemli biri deÄŸil… Bizim yanımızda çalışıyor!..

Yıllardır gördüğüm ama bir türlü yerine oturtamadığım, parça parça resimler bir araya geldi… Ve de bizde anlı ÅŸanlı en büyük holdinglerimizde bile profesyonel yönetim ile profesyonel yöneticinin daha bir hiç olduÄŸunu anladım. Sermaye sahibi ailenin gözünde CEO, ailenin yanında çalışan biri… bir yanaÅŸma idi.

* * *

Biz tarım kökenli bir milletiz. Bizim tarımımız küçük toprak sahipliÄŸine dayanır. Küçük toprakta tarım yapanlar genelde ailesini beslemek için eker, biçer… Pazar için üretim yapamadığından, işçi çalıştırma alışkanlığı, hele hele ücret karşılığı işçi çalıştırma geleneÄŸi oluÅŸamamıştır.

Tarım işletmelerinde aile dışından çalıştırılanlara yanaşma denilir. (Lügat anlatımında yanaşma, tarım işletmesinde çalıştırılan erkek işçidir.) Yanaşma çalıştırmak, yanaşmayı çalıştıranlarca bir aç insanı beslemek olarak değerlendirilir. Yanaşma, boğaz tokluğuna çalışır. Gel deyince gelir, git deyince gider. Yanaşmaya iç vermek toprak sahibinin bir lütfudur.

Toprağı büyükçe olanlar, daha çok sayıda yanaşmaya iş verir. Çok sayıdaki yanaşma ile muhatap olmamak için de yanaşmalardan birini kâhya olarak atar.

Kâhya yanaşmalarla aile arasında ilişkiyi kuran, ailenin yararını koruyan kişidir. Gerekir ise aile adına adam döver, adam vurur, hapse girer.

Bizim tarım kökenli ailelerimiz tarımdan ticarete ve sanayiye geçerler iken eski alışkanlık ile yanlarında çalıştırdıklarını yanaÅŸma olarak görmeye devam etti. Ticaret ve sanayi iÅŸletmelerinde kâhya yerine okur – yazar kâtipler istihdam edilmeye baÅŸlandı.

Ticaret ve sanayi iÅŸletmeleri büyüyünce kâtipler müdür oldu. Müdür sayısı artınca bu müdürlerin başına bir genel müdür getirildi. Ona da genel koordinatör denildi. Derken efendim, büyük kuruluÅŸlar kendi genel koordinatörlerini diÄŸerlerinden ayırmak arayışında genel koordinatörlerin unvanını yabancı bir kelime ile deÄŸiÅŸtirdi. CEO – Cheef Executive Officer adını verdi.

İsimler değişti de daha başka ne değişti? Tarım kökenli ailelerin sahip olduğu işyerleri ister küçük, ister büyük olsun, CEO denilen çalışan kişi sermaye sahibi aile için hâlâ müdür, kâtip, kâhya, yanaşma pozisyonunda.

* * *

Biz tarım kökenli olduğumuzdan, tarımdan ticarete ve sanayiye geçen aileler şirketlerini tarla olarak değerlendirme alışkanlığından kurtulamadı.

Ne kadar müesseseleÅŸmeden söz edilir ise edilsin, mal sahibi, malının başından ayrılamıyor. Ä°kinci kuÅŸaktan, üçüncü kuÅŸaÄŸa geçtik. Birinci kuÅŸak okumamıştı. Ä°kinci kuÅŸak okumaya baÅŸladı. Üçüncü kuÅŸak yurtdışında en iyi eÄŸitim kurumlarında okuyor… Fakat iÅŸletmeler bir türlü aile ile iliÅŸkiyi keserek profesyonel yönetime geçemiyor.

Kendi iÅŸimiz var iken oÄŸlumuz, gelinimiz, kızımız, damadımız, torunumuz, yeÄŸenimiz dışarıda mı dolaÅŸsın? kafası ile aile fertleri iÅŸletmelerde tepe koltuklara oturtuluyor. Bir de usul yerin bulsun, hesap kitap iÅŸlerini izlesin, devlet dairelerine gidip gelsin, işçi ile bizi muhatap etmesin diyerek bir kâhya bulunuyor. Kâhyaya bir oda döşeniyor. Altına bir otomobil veriliyor… Ama yetki verilmiyor.

Karar gene aile meclislerinde alınıyor. Bu meclislere CEO bir kâtip olarak katılarak not tutuyor… Talimat alıyor…

* * *

Bu anlatımımda bir ölçüde abartma vardır ama, genel çizgileriyle gerçeği anlatıyorum.

Bugün bizde ailelerin çoğunluk payına sahip olduğu halde profesyonel bir yöneticiye teslim edilmiş işletme var ise, ben duyamadım, ben bilemiyorum. Duyan ve bilen var ise, bu sütunda o işletmeyi yazmak borcumuzdur.

Profesyonel yönetim, sorumsuz yönetim demek değildir. Tabii ki profesyonel yönetici sermaye sahiplerine (aileye veya diğer ortaklara) karşı sorumlu olacaktır. Ama profesyonel yönetim, sadece aile tarafından alınan kararları uygulamak da değildir.

Ailelerde olağandışı yeteneğe sahip kişiler olabilir. Ama parası olan ailelerin her ferdinin olağanüstü yeteneğe sahip olduğunu varsaymak imkânsızdır.

Küresel pazarda eğer işletmelerin büyümesi, rekabet şanslarının artması bekleniyor ise, bunu profesyonel kadrolar yapabilir.

Türkiyede bir zamanlar sermaye kıt idi. Türkiye dışarıya kapalı olduğu için ne yapılırsa yapılsın para kazanılıyordu. Büyük ve varlıklı aileler politikacılarla daha kolay bağ kurduklarından, kamu imkânlarından daha çok yararlanabiliyordu.

Ä°ÅŸte o dönemde sermaye – müteÅŸebbis – yönetici ayrımına gerek duyulmuyordu. Sermaye sahibi aileler ne yapacaklarına karar veriyor, kurdukları iÅŸletmeleri de kendileri yönetiyordu.

Bu eski günlerin anormal ÅŸartları, o günlerde sermaye birikimi olan ve o günlerde baÅŸarıya ulaÅŸan aileleri cesur kıldı… Biz bu iÅŸleri profesyonelleri kullanarak mı yaptık?.. Kendi başımıza yaptık… O profesyonellerde kabiliyet olsa, onlar da bizim kadar baÅŸarılı olur, gelip de bizim yanımızda çalışmaz idi inancı yayıldı.

* * *

Günümüzde sermaye ile müteşebbis kavramı ayrıldı. Günümüzde sermayeden bol bir şey yok. Günümüzde kamu imkânlarından yararlanma imkânı azalıyor. Günümüzde teknoloji ve pazar bilgisi, finans ve insan yönetimi bir bilim oldu.

Bizim ailelerimiz de bu deÄŸiÅŸimi görerek profesyonel yöneticiyi, yanaÅŸma – kâtip olarak görme alışkanlığından kurtulduÄŸunda çok ÅŸey deÄŸiÅŸecek.

Yer işareti koy Kalıcı Bağlantı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir