MAÇACI SEVİYE 3

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest

MAÇACI SEVİYE 3

REFERANS
KODU / 11UMS0151-3 RESMİ GAZETE TARİH-SAYI/ 18.08.2011-28029



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
1





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Meslek:

MAÇACI

Seviye:

31

Referans Kodu:

11UMS0151-3

Standardı Hazırlayan Kuruluş(lar):

TÜRKİYE METAL SANAYİCİLERİ SENDİKASI (MESS)

Standardı Doğrulayan Sektör Komitesi:

MYK Metal Sektör Komitesi

MYK Yönetim Kurulu Onay Tarih/ Sayı:

26.07.2011 Tarih ve 2011/52 Sayılı Karar

Resmi Gazete Tarih/Sayı:

18.08.2011-28029

Revizyon No:

00

1
Mesleğin yeterlilik seviyesi, sekizli (8) seviye matrisinde seviye dört (3)
olarak belirlenmiştir.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
2





Maçacı (Seviye 3)                                                                                            11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Ulusal
Meslek Standardı                                                                               Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



TERİMLER, SİMGELER VE
KISALTMALAR

ALT VE ÜST DERECE: Çeşitli malzemeden
üretilen, kalıbın alt ve üst parçalarını ayrı ayrı içine alarak kalıp kumu,
model ve maçanın belli bir formu almasını sağlayan çerçeveyi,

BECERİ: Belli bir işe ilişkin görev ve
sorumlulukları yerine getirebilme yeteneğini,

ÇEVRE KORUMA: Çalışmalarda, çevreye zarar
vermeyen malzemeleri veya süreçleri kullanmayı veya zararlı atıkların uygun
şekilde bertaraf edilmesini,

DÖKÜM: Metalleri, çeşitli yollarda ergitip,
kalıplara dökerek istenilen şeklin elde edilmesi işlemini,

ELLEÇLEME: Hammadde, malzeme, yarı mamul ve
mamullerin belli kısıtlara göre ayrılarak istiflenmesi işlemini,

GERİ KAZANIM: Malzemeleri doğrudan veya
işlemden geçirdikten sonra tekrar kullanıma sunmayı ve ilgili süreçleri
yönetmeyi,

ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması’nı,

İSG: İş Sağlığı ve Güvenliğini,

İŞKENCE: İki parçayı sıkıştırarak birbirine
bağlamak amacıyla kullanılan mengene türevi el aletini,

KALIP: Çeşitli malzemelerden üretilen, iki
veya daha fazla ayrı parçadan müteşekkil, iç kısmında dökülecek parça
şeklinde boşluk olan cismi,

KALİBRASYON: Doğruluğundan emin olunan
(izlenebilirliği sağlanmış) referans ölçüm cihazı ile doğruluğundan emin
olunamayan bir ölçüm cihazını mukayese ederek ölçüm sonuçlarını raporlama
işlemini,

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM: Bir veya birden
fazla sağlık ve güvenlik tehlikesine karşı korunmak için kişilerce giyinmek
veya taşınmak amacıyla tasarlanmış herhangi bir cihaz, alet ya da malzemeyi,

MAÇA: Kum, çamur veya metal gibi
malzemelerden üretilen, dökülecek parçanın boş veya delik çıkması istenen
kısımları için, uygun ölçülerde hazırlanarak kalıba konan özel şekilli
kalıplama parçasını,

MAÇA BAŞI: Maçanın kalıp içerisine oturduğu
kısmı,

MAÇA BOYASI: Maça yüzeyinin sıvı metal
etkisine karşı korunabilmesi, dökülen parçanın kalitesinin arttırılması ve
temiz bir yüzey elde edilmesini sağlamak için kullanılan yüksek ısıya
dayanıklı boyayı,

MAÇA
FIRINI: Üretim ve form verme işlemleri sırasında maça kumuna katılan
sıvıların, maçadan buharlaştırılarak uzaklaştırılması için kullanılan özel
pişirme donanımını,



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
3





Maçacı (Seviye 3)                                                                                            11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Ulusal
Meslek Standardı                                                                               Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



MAÇA İSKELETİ: Maçalara dayanım kazandırmak
için yapılan ve maça içine konan destek parçalarını,

MAÇA KUMU: Silis, kil ve doğal veya yapay
çeşitli katkı maddeleri ile hazırlanan, gaz geçirgenliği ve ısı dayanıklılığı
yüksek olan, maçaların hazırlanmasında kullanılan özel kum karışımını,

MAÇA SANDIĞI: Maçayı meydana getiren kum
kütlesinin içinde sıkıştırılarak şekil verildiği, çeşitli malzemelerden
üretilen kutuyu,

MODEL: Dökülecek olan iş parçası ile birebir
aynı şekilde, kalıp kumuna uygun konumda gömülerek sıvı metalin döküleceği
boşlukları temin eden parçayı,

OTONOM BAKIM: Makine ve tezgâh operatörlerinin
kullandıkları donanım üzerinde kendi kendilerine yapabilecekleri bakım
işlemlerini,

RİSK: Tehlikeli bir olayın meydana gelme
olasılığı ile sonuçlarının bileşimini,

SİLİS KUMU: Doğada yaygın olarak ve çok
miktarda bulunan, kalıp ve maça kumunun ana maddesini oluşturan ve çok sert,
yüksek sıcaklıklara dayanıklı silisyum oksidinin çeşi
tli şekil ve boyuttaki kristalleşmiş halini,

ŞİŞ ÇEKMEK: Yüksek sıcaklık ile genleşen
gazların, maçaya zarar vermeksizin dışarı atılmalarını sağlamak amacıyla maça
üzerinde hava kanalı açma işlemini,

TAKALAMAK: Sıkıştırılmış ve belli bir form
almış maça kumunu, plastik çekiç veya tokmak ile kontrollü ve hafif bir
darbeyle vurarak maça sandığından ayırma işlemini,

TEHLİKE: İnsanların yaralanması,
hastalanması, malın veya malzemenin zarar görmesi, işyeri ortamının zarar
görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine sebep olabilecek potansiyel
kaynak veya durumu,

YARI ÜRÜN: Belirli imalat aşamalarından
geçmiş ancak üzerinde yapılması gereken işlemler henüz tamamlanmamış ürünü

ifade eder.



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
4





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



İÇİNDEKİLER

1.
GİRİŞ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 6

2.
MESLEK TANITIMI………………………………………………………………………………………………………………………………….. 7

2.1.
Meslek Tanımı………………………………………………………………………………………………………………………………….. 7

2.2.
Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki
Yeri……………………………………………………………….. 7

2.3.
Sağlık, Güvenlik ve Çevre ile İlgili
Düzenlemeler……………………………………………………………………………… 7

2.4.
Meslek ile İlgili Diğer Mevzuat………………………………………………………………………………………………………….. 8

2.5.
Çalışma Ortamı ve Koşulları……………………………………………………………………………………………………………. 8

2.6.
Mesleğe İlişkin Diğer Gereklilikler……………………………………………………………………………………………………… 8

3.
MESLEK PROFİLİ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

3.1.
Görevler, İşlemler ve Başarım
Ölçütleri…………………………………………………………………………………………….. 9

3.2.
Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipman……………………………………………………………………………………………….. 19

3.3.
Bilgi ve Beceriler……………………………………………………………………………………………………………………………… 20

3.4.
Tutum ve
Davranışlar…………………………………………………………………………………………………………………….. 21

4.
ÖLÇME,
DEĞERLENDİRME VE BELGELENDİRME…………………………………………………………………………… 22



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
5





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



1.
GİRİŞ

Maçacı (Seviye 3)
ulusal meslek standardı 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) Kanunu
ile anılan Kanun uyarınca çıkartılan “Ulusal Meslek Standartlarının
Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” ve “Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör
Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”
hükümlerine göre MYK’nın görevlendirdiği Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası
(MESS) tarafından
hazırlanmıştır.

Maçacı (Seviye 3) ulusal meslek standardı, sektördeki
ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş, MYK Metal
Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca
onaylanmıştır.



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
6





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



2.
MESLEK TANITIMI

2.1.
Meslek Tanımı

Maçacı (Seviye 3),
uygun özellikteki kum karışımlarını ve diğer malzemeleri hazırlayan, maça
iskeleti yapan ve gerekli şekil ve özellikteki maçaları üreten kişidir. Bu
işlemler sonucunda, hazırlanan maçanın talimatlar ve standartlarda belirtilen
yapı ve şekil özelliklerine uygun olması, dökülen iş parçası ürerinde kalıntı
bırakmaması, pürüz, çıkıntı ve çöküntü gibi kusurların oluşmaması,
malzemelerin, kalıp ve sandıkların zarar görmemesi, çevreye zarar verilmemesi
ve işlemlerin güvenli bir şekilde, belirlenen süre içinde gerçekleştirilmesi
esastır.

Maça hazırlama işlemleri
sırasında, üretilecek maçanın her türlü teknik çiziminin ve imalatta
kullanılacak kum ve metallere ilişkin iş emirlerinin doğru okunup
yorumlanması, üretilecek maçanın kullanım ve üretim özelliklerine uygun
iskelet ve sandığın hazırlanması, uygun özellikte boya ile boyanması ve
üretimi biten maçaların fırınlanması, temizlenmesi ve uygun biçimde
istiflenmesi Maçacının mesleki yetkinliğini
gerektirir.

Maçacı (Seviye 3),
nezaret altında gerçekleştirdiği işlemlerin doğruluğundan, zamanlama­sından,
kalitesinden ve güvenli bir şekilde tamamlanmasından sorumludur. İşlemlerin
yapılmasında iş talimatlarına uygun çalışır ve sorumluluk alanı dışında kalan
arızaları ve hataları ilgili kişilere bildirir. İşlemleri tamamlanan iş
parçalarının teknik talimatlarda belirtilen özelliklere sahip olmasının
sağlanması, temizlenmesi, çalışılan yerin ve kullanılan donanımın otonom
bakım ve temizliğinin yapılması ve birlikte çalıştığı diğer kişilerin
emniyetinin sağlanması, Maçacının sorumlulukları
arasında yer alır.

2.2.
Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki
Yeri ISCO
08 : 7211 (Metal
kalıpçılar ve maça hazırlayıcılar)

2.3.
Sağlık, Güvenlik ve Çevre ile İlgili Düzenlemeler

Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği

Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği

Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin
Yönetmelik

Çalışanların
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında
Yönetmelik Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği

Endüstriyel
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Gürültü Yönetmeliği

Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği

Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri
Yönetmeliği

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve
Güvenlik Şartları Yönetmeliği

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık
ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik

Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği

Kimyasal
Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında
Yönetmelik



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
7





Maçacı (Seviye 3)                                                                                            11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Ulusal
Meslek Standardı                                                                               Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Titreşim Yönetmeliği

Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği ve çevre ile
ilgili yürürlükte olan kanun, tüzük ve yönetmeliklere uyulması ve konu ile
ilgili risk değerlendirmesi yapılması esastır.

2.4.
Meslek ile İlgili Diğer Mevzuat

Mesleğe ilişkin diğer mevzuat
bulunmamaktadır.

2.5.
Çalışma Ortamı ve Koşulları

Maça hazırlama işlemleri, atölye, fabrika
veya benzeri kapalı alanlarda, genelde ayakta çalışarak yapılır. Çalışma
ortamının olumsuz koşulları arasında, tozlu ortam, kimyasal maddelere maruz
kalma, yüksek sıcaklık ve gürültü gibi iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini
gerektiren riskler bulunmaktadır. Maçacı, işlemler
sırasında uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak çalışır.

2.6.
Mesleğe İlişkin Diğer Gereklilikler

Maçacının, ağır ve
tehlikeli işlerde çalışabilecek sağlık raporuna sahip olması gerekmektedir.



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
8





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



3.
MESLEK PROFİLİ



3.1.
Görevler, İşlemler ve Başarım Ölçütleri



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

A.1.1

İş sağlığı ve güvenliği konusundaki işyerinin düzenlediği eğitimlere
veya işyeri dışındaki kurumlann eğitimlerine
katılarak ilgili normları öğrenir.

 

 

 

İş sağlığı ve güvenliği konusundaki yasal ve işyerine ait kuralları
uygulamak

A.1.2

Yapılan işe uygun iş elbiseleri ve kişisel koruyucu donanımları
kullanır.

 

 

A.1

A.1.3

İSG koruma ve müdahale araçlarını uygun ve çalışır şekilde bulundurur.

 

 

 

A.1.4

Yapılan çalışmaya ait uyarı işaret ve levhalarını talimatlar
doğrultusunda yerleşti­rerek ve çalışma sırasında koruyarak iş alanının ve
personelinin güvenliğini sağlar.

 

 

 

 

A.1.5

Yanıcı ve parlayıcı malzemelerin güvenli bir şekilde tutulmasını
sağlar.

A

İş sağlığı ve güvenliği, yangın ve acil durum kurallarını uygulamak

A.2

Risk etmenlerini azaltmak

A.2.1

Tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi çalışmalarına
katkıda bulunur.

A.2.2

Risk faktörlerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalara katılarak,
bunların azaltılmasına ait bilgi ve beceriyi edinir.

 

 

 

Tehlike durumunda acil durum prosedürlerini
uygulamak

A.3.1

Tehlike durumlarını saptayıp hızlı bir şekilde yok etmek üzere önlem
alma çalışmalarına katkıda bulunur.

 

 

A.3

A.3.2

Anında giderilemeyecek türden tehlike durumlarını amirlerine ve
yetkililere veya gereken durumlarda işletme dışında ilgili kurumlara
bildirir.

 

 

 

A.3.3

Dökümhane, makine ve donanımlarına, yapılan işleme özel acil durum prosedür­lerini uygular.

 

 

A.4

Acil çıkış prosedürlerini

A.4.1

Acil durumlarda çıkış veya kaçış prosedürlerini
uygular.

 

 

uygulamak

A.4.2

Acil çıkış veya kaçış ile ilgili deneyimleri ilgililerle ve iş
arkadaşlarıyla paylaşmak üzere yapılan periyodik çalışmalarda ve
tatbikatlarda görev alır.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
9





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

B.1.1

Gerçekleştirilen işlemler ile ilgili çevresel etkilerin doğru bir şekilde
saptanması çalışmalarında görev alır.

 

 

B.1

Çevre koruma standart ve yöntemlerini uygulamak

B.1.2

Çevre koruma gereklerine ve uygulamalarına yönelik periyodik
eğitimlere katıla­rak, çevre korumaya dönük tutum ve davranışları edinir.

 

 

 

 

B.1.3

İş süreçlerinin uygulanması sırasında çevre etkilerini gözler ve
zararlı sonuçların önlenmesi çalışmalarında görev alır.

 

 

 

 

B.2.1

Dönüştürülebilen malzemelerin geri kazanımı için gerekli ayırmayı ve
sınıflamayı yapar.

B

Çevre koruma mevzuatına uygun çalışmak

B.2

Çevresel risklerin azaltılmasına katkıda bulunmak

B.2.2

Tehlikeli ve zararlı atıkları verilen talimatlar doğrultusunda diğer
malzemelerden ayrıştırır ve gerekli önlemleri alarak geçici depolamasını
yapar.

 

 

B.2.3

İşlem sırasında ve hazırlık aşamalarında kişisel koruyucu donanım ve
malzemeleri kullanır veya diğerlerine kullandırır.

 

 

 

 

B.2.4

Dökülme ve sızıntılara karşı kullanılacak uygun donanım, malzeme ve ekipmanı hazır bulundurur.

 

 

B.3

İşletme kaynaklarının tüketiminde tasarruflu hareket etmek

B.3.1

İşletme kaynaklarını tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanır.

 

 

B.3.2

İşletme kaynaklarının daha az ve verimli kullanımı için gerekli tespit
ve planla – ma çalışmalarında görev alır.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
10





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

C.1.1

İşlem formlarında yer alan talimatlara ve planlara göre kalite
gerekliliklerini uygular.

 

 

C.1

İşe ait kalite gerekliliklerini uygulamak

C.1.2

Uygulamada
izin verilen tolerans ve sapmalara göre kalite gerekliliklerini uygular.

 

 

 

 

C.1.3

Makine, donanım ve sistemin kalite gerekliliklerine uygun çalışır.

 

 

 

 

C.2.1

Yapılacak işlemin türüne göre kalite sağlama tekniklerini uygular.

 

 

C.2

Kalite sağlamadaki teknik prosedürleri
uygulamak

C.2.2

İşlemler sırasında kalite sağlama ile ilgili teknik prosedürleri
uygulayarak, özel kalite şartlarının karşılanmasını sağlar.

 

Kalite yönetim sistemi dokümanlarına uygun çalışmak

 

 

C.2.3

Çalışmayla ilgili kalite ve fire/hata formlarını doldurur.

C

 

 

C.3.1

Operasyon
bazında çalışmaların kalitesini denetleme çalışmalarında görev alır.

 

C.3

Yapılan çalışmaların kalitesini denetim altında tutmak

C.3.2

Kurutma fırınları, karıştırıcılar ve maça sandıkları ile diğer donanım
üzerinde yapılan ayarların uygunluğunu kontrol eder

 

 

 

 

C.3.3

İşlemi
tamamlanan malzemelerin teknik özelliklere uygunluğunu denetler.

 

 

 

 

C.4.1

Çalışma sırasında saptanan hata ve arızalan yetkili kişilere bildirir.

 

 

C.4

Süreçlerde saptanan hata ve arızalan engelleme çalışmalarına katılmak

C.4.2

Hata ve arızalan oluşturan nedenleri belirler ve ortadan kaldırır.

 

 

C.4.3

Hata ve arıza gidermeyle ilgili prosedür ve
yöntemleri uygular.

 

 

 

 

C.4.4

Yetkisinde
olmayan veya gideremediği hata ve arızalan amirlerine bildirir.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
11





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

D

Çalışılan
yeri düzenlemek

D.1

Çalışma alanının özelliklerini belirlemek

D.1.1

Çalışmaların kesintisiz ve uygun şekilde sürdürülmesi için, iş alanını
inceleyerek çalışma noktalarının kapsamını belirler.

D.1.2

İş alanının olumsuz özelliklerinin iyileştirilmesine katkıda bulunur.

D.1.3

Çalışmanın türü ve kullanılan iş yöntemine göre düzeni sağlar.

D.1.4

Uygun olmayan parça veya malzeme alanını kontrol altında tutar ve
düzenini sağlar.

D.2

Gerekli makine, donanım ve malzemeyi çalışmaya hazırlamak

D.2.1

Kullanılacak malzemeleri yapılacak çalışma ile ilgili işlem formu ve
yöntemlerine uygun olarak hazırlar.

D.2.2

Belirlenen
işleme göre, kontrol ve muayene araçlarını ve cihazlarını kullanır.

D.2.3

Çalışma için
gerekli aparat, ocak, kalıp ve donanımları çalışmaya hazır hale getirir.

D.2.4

Çalışma süresince kullanılacak malzeme, araç ve gereçlerin İSG
kapsamında uygunluğunu kontrol ederek gerekli önlemleri alır.

D.3

İş bitiminde donanım ve iş alanı temizliğini yapmak

D.3.1

Çalışma alanını düzgün ve temiz tutar.

D.3.2

Temizlik yaparken iş güvenliği şartlarını gözetir.

D.3.3

Kullanılan
makine, malzeme ve ekipmanı iş bitiminde kaldırır ve
temizler.

D.3.4

İş güvenliğine zarar verebilecek maddelerin kullanımı sırasında
gereken özeni gösterir ve belirlenmiş yerlerde uygun bir şekilde depolar.

D.3.5

Yapılan çalışma hakkında amirlerini ve ilgili operatörleri
bilgilendirir.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
12





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

E.1.1

Çalışma donanımlarının durumunu ve güvenlik düzeneklerinin işlerliğini
talimat­lara uygun şekilde periyodik olarak denetler.

 

 

E.1

Çalışma donanımlarının çalışabilirlik durumlarını

E.1.2

Çalışma sırasında uygun olmayan bir durum olduğunda veya olacağı
sezildiğinde çalışmayı durdurur.

 

 

 

denetlemek

E.1.3

Arızalı donanımların ve araçların değişimi veya onarımı için ilgili
kişilere haber verir.

 

 

 

 

E.1.4

Araç, gereç ve donanımların yetkisindeki sorun ve arızalarını giderir.

 

 

 

 

E.2.1

Donanımların düzgün ve sürekli çalışmalarını sağlamak üzere gerekli
bakım aşamalarını uygular.

E

Çalışma alet ve donanımlarının koruyucu ve talimatlı bakımlarını
sağlamak

E.2

Çalışma
donanımlarının bakım

E.2.2

Otonom bakım ve temizlik işlemlerini uygular.

 

aşamalarını uygulamak

E.2.3

Bakım ve temizlik faaliyetlerinde kullanılacak malzemeleri temin eder
ve uygun şekilde depolar.

 

 

 

 

E.2.4

Ölçü ve muayene aletlerinin kalibrasyonlarının
sistematik olarak yapılmasını takip eder.

 

 

 

 

E.3.1

Kullanılan alet ve donanımlardaki yıpranmaları ve bozulmaları
zamanında tespit eder.

 

 

E.3

Çalışma donanımlarının bozulma ve yıpranmaları ile ilgili bilgileri
aktarmak

E.3.2

Çalışma işlemlerinin sürekliliğinin sağlanması için araç ve
donanımlardaki bozulma, yıpranma türünden olumsuzluklar ile ilgili kayıtları
oluşturur ve ilgililere aktarır.

 

 

E.3.3

Donanımın
genel durumu ile ilgili bilgilendirmeyi, prosedürlere
uygun yapar.

 

 

 

 

E.3.4

Parçaların çalışma ömürlerini takip eder, zamanı geldiğinde,
değiştirilmesi için amirlerine bildirir.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
13





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

F

İş öncesi hazırlıkları yapmak

F.1

İş programıyla ilgili işlemleri yapmak

F.1.1

Yapılacak işler ve imalat programıyla ilgili talimat, iş emirleri ve
önceki imalat aşamaları hakkındaki raporları ve teknik bilgileri amirinden
alır ve inceler.

F.1.2

İlgili birimlerden gelen maça üretimi istek formlarını ve talimatları
inceler.

F.1.3

Teknik dokümanlarda yer alan bilgiler doğrultusunda dökülecek olan iş
parçası özelliklerine en uygun maça üretim yöntemini belirler.

F.1.4

Dökülecek parçanın modelini inceleyerek, üretilecek maçada dikkat
etmesi gereken noktaları belirler.

F.1.5

Yapılacak işlemler ve izlenecek sırayı göz önüne alarak tahmini işlem
süresini tespit eder.

F.1.6

Yapılacak işlemler, vardiya değişimi ve diğer prosedürlere
ilişkin formları doldurur.

F.1.7

Gerçekleştireceği
işlemlerle ilgili kontrol formlarını ve diğer dokümanları doldurur.

F.1.8

Hazırladığı iş programını amirine onaylatır.

F.2

Maça üretiminde kullanılacak ekipman ve
malzemeyi hazırlamak

F.2.1

Dökülecek olan sıvı metalin sıcaklığına uygun maça malzemelerini
tespit eder.

F.2.2

Üretilecek maça ve kullanılacak malzeme özelliklerine uygun sandık
çeşidini tespit eder.

F.2.3

Üretilecek maça için gerekli miktar malzemeyi ve ekipmanı
çalışma alanına getirir.

F.2.4

Üretimde kullanılacak maça sandıklarının genel temizlik ve bakımlarını
yapar.

F.2.5

Kurutma işleminde kullanılacak fırınların ön kontrol ve temizliğini talimatlarda
belirtilen sırayla yapar.

F.2.6

Kum karıştırıcılar ve diğer makine ve ekipmanın
ön kontrol ve temizliğini talimatlarda belirtilen sırayla yapar.

F.2.7

Tespit ettiği sorun ve arızalar varsa giderilmesini sağlar.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
14





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

G.1.1

Maça yapımı için gerekli özellik ve yeterli miktardaki kumu tane
büyüklüğüne uygun elek kullanarak eler.

 

 

 

 

G.1.2

Ölçü ve tartı kullanarak kum karışımında kullanılacak uygun miktardaki
ek maddeleri, kimyasalları ve suyu hazırlar.

 

 

 

 

G.1.3

Elek üzerinde kalan parça ve büyük taneleri uygun şekilde
uzaklaştırır, elek altında kalan kumu karıştırıcı makineye yükler.

 

 

G.1

Maça kumu hazırlamak

G.1.4

Karıştırıcı makinenin devir sayısı ve süre gibi ayarlarını yapar;
karıştırmayı başlatır.

 

 

 

 

G.1.5

Karışmakta olan kuma belirli sıra ve zaman aralıklarıyla ek madde,
kimyasallar ve suyu ekler.

 

 

 

 

G.1.6

Karışımı belli aralıklarla kontrol eder ve homojen bir kıvama
geldiğinde karıştırıcı makineyi durdurur.

 

 

 

 

G.1.7

Karıştırıcı
içindeki kum karışımını boşaltır ve uygun elek kullanarak eler.

 

 

 

 

G.2.1

Maça
yapımında kullanılacak olan sandığın ölçülerini uygun ölçme aleti ile alır.

 

Maça yapmak (Devamı
var)

 

 

G.2.2

Maça iskeletinde kullanılacak malzemeyi maça sandığı ölçüsüne uygun
olarak keser.

G

G.2

Maça iskeleti yapmak

G.2.3

Yapılacak olan maça ve dökülecek iş parçasının biçim, şekil ve ağırlık
gibi özelliklerine uygun olarak maça iskeletine şekil verir.

 

 

 

 

G.2.4

Maça iskeleti üzerine sarılacak teli maça ve sıvı metalin
özelliklerini dikkate alarak seçer ve yeterli miktarda keser.

 

 

 

 

G.2.5

Uygun özellik ve uzunluktaki teli, tel sarma tekniklerini uygulayarak
maça iskeleti üzerine sarar.

 

 

 

 

G.3.1

Demonte olarak
depolanan maça sandıklarını uygun şekilde monte eder.

 

 

 

 

G.3.2

Maça sandığı iç yüzeyinde kalan kalıntıları kazıyarak temizler.

 

 

G.3

Maça sandığı hazırlamak

G.3.3

Maça sandığı iç yüzeyini uygun kimyasal maddeler ile silerek temizler.

 

 

 

G.3.4

Maça sandığını boyamak için uygun özellikteki boyayı seçer.

 

 

 

 

G.3.5

Maça sandığı iç yüzeyini uygun özellikteki boya ile boyar ve uygun
ortamda kurutur.

 

 

 

 

G.3.6

Maça sandığı iç yüzeyine sürülmesi gerekli yağ, grafit türü
kimyasalları belirler ve uygun miktarda sürer.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
15





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

G.4.1

Maça sandığını işkence ile sıkıştırarak sabitler.

 

 

 

 

G.4.2

Maça sandığı içine uygun miktarda kum koyar.

 

 

 

 

G.4.3

Maça iskelet
veya iskeletlerini maça sandığı içinde uygun konuma yerleştirir.

 

 

 

 

G.4.4

El tokmağı veya uygun bir çubuk kullanarak iskelet altında ve
çevresinde kalan kumu sıkıştırır.

 

 

G.4

Maçayı elde yapmak

G.4.5

Maça sandığı ve iskelet arasında kalan boşluklara yeterli miktarda kum
koyar ve uygun şekilde sıkıştırır.

 

 

 

G.4.6

Maça sandığı üzerinde biriken fazla kumu uygun bir mala ile sıyırır.

 

 

 

 

G.4.7

Maça sandığını ters çevirir, sıkıştırma ve fazla kumu sıyırma işlemlerini
uygun ekipman ile tekrarlar.

 

 

 

 

G.4.8

Maçaya, maça boyuna uygun şiş ile şiş çeker.

 

 

 

 

G.4.9

Maça sandığı üzerindeki işkenceleri çıkartır ve uygun ekipman ile maça sandığını takalar.

G

Maça yapmak

 

 

G.4.10

Maça sandığından maçayı çıkartır ve maça yüzeyinde pürüzlenmeler
varsa talimatlarda belirtilen şekilde düzeltir.

 

 

 

 

G.5.1

Üretilecek maçaya uygun metal maça sandığını iş emirlerinde belirtilen
özelliklere uygun olarak seçer.

 

 

 

 

G.5.2

Metal maça sandığını maça makinesine talimatlara uygun şekilde bağlar.

 

 

 

 

G.5.3

Maça sandığı ağzı ve maça makinesi kum püskürtme düzeneği üzerinde
gerekli ayarları talimatlara uygun şekilde yapar.

 

 

 

 

G.5.4

Uygun özellikteki maça kumunu, maça makinesinin kum silosuna doldurur
ve seviyesini kontrol eder.

 

 

G.5

Maçayı makinede yapmak

G.5.5

Sıcak kutu maça makinelerinde maça sandığını talimatlarda belirtilen
dereceye kadar ısıtır ve sıcaklık seviyesini kontrol eder.

 

 

 

 

G.5.6

Maça makinesini çalıştırarak maça sandığına uygun ölçüde kum basar,
maçayı oluşturur.

 

 

 

 

G.5.7

Sıcak kutu maça makinesinde ısıtıcıyı kapatır ve sandığın uygun
sıcaklığa soğumasını bekler.

 

 

 

 

G.5.8

Maça sandığının bağlantılarını söker, sandığı makineden ayırarak açar
ve maçayı sandıktan çıkartır.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
16





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

H.1.1

Maçanın mala yüzeyinde oluşmuş çapakları uygun gereçlerle temizler.

 

 

H.1

Yüzey temizleme ve montaj yapmak

H.1.2

Birden fazla parçadan oluşan maçanın uygun aparat ve yardımcı
malzemelerle montajını yapar.

 

 

 

 

H.1.3

Montajı yapılmış maçanın ölçü kontrolünü uygun mastarlarla yapar.

 

 

 

 

H.2.1

Boyanacak
maça ya da maçaları boyama sahasına alır, uygun şekilde konumlar.

 

 

 

 

H.2.2

Boyanacak maça özelliklerine uygun boyama yöntemini iş emirlerine
uygun şekilde tespit eder.

 

 

 

 

H.2.3

Boyama işleminde kullanılacak fırça, boya tabancası veya daldırma
banyosunu talimatlara uygun şekilde hazırlar.

 

 

H.2

Maçayı boyamak

H.2.4

Boyanacak maça üzerindeki tozları uygun bir fırça kullanarak temizler.

 

Tamamlayıcı işlemleri yapmak

 

 

H.2.5

Maça yüzeyini boyamada kullanılacak boyayı talimatlarda belirtilen
şekilde hazırlar.

H

 

 

H.2.6

Belirlediği boyama yöntemine uygun olarak maçayı fırça veya boya
tabancası uygulama tekniklerini kullanarak boyar ya da boya banyosuna
daldırır.

 

 

 

 

H.2.7

Boya işlemi biten maçaları kurutma işlemi için uygun ortama alır.

 

 

 

 

H.3.1

Maça yapımında kullanılan malzeme ve boya özelliklerini göz önüne
alarak uygun kurutma yöntemini belirler.

 

 

 

 

H.3.2

Açık hava ortamında kurutulacak maçaları, durgun hava ortamında uygun
süre bekleterek kurutma işlemini yapar.

 

 

 

 

H.3.3

Maça
fırınlarında kurutma yapılacak maçaları fırın sepetlerine uygun şekilde
dizer.

 

 

H.3

Maçayı kurutmak

H.3.4

Maça fırınının sıcaklık ve süre ayarlarını iş emirlerine göre yapar.

 

 

 

 

H.3.5

Fırını
çalıştırır, ön görülen süre boyunca maçalara kurutma işlemi uygular.

 

 

 

 

H.3.6

İşlem süresi
biten maçaları fırından çıkartır, uygun sıcaklığa soğumasını bekler.

 

 

 

 

H.3.7

Soğuyan maçaları kalıplama veya istifleme için ilgili birime sevk
eder.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
17





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



Görevler

İşlemler

Başarım
Ölçütleri

Kod

Adı

Kod

Adı

Kod

Açıklama

 

 

 

 

I.1.1

Döküm ve maça teknikleri ile ilgili eğitimlere katılır ve aldığı
belgeleri muhafaza eder.

I

Mesleki gelişim faaliyetlerine katılmak

I.1

Bireysel mesleki gelişimi konusunda çalışmalar yapmak

I.1.2

Döküm ve maça ilgili yeni teknolojileri ve gelişmeleri takip eder.

 

 

 

 

I.1.3

Bilgi ve deneyimlerini birlikte çalıştığı kişilere aktarır.

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
18





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



3.2.
Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipman



1.

Aspiratör

2.

Bağlama aparatları

3.

Balmumu

4.

Bara

5.

Çeşitli anahtar takımları

6.

Çeşitli kimyasal katkı maddeleri

7.

Çeşitli temizlik malzemeleri

8.

Çimento

9.

Demir testeresi

10.

Derece çeşitleri

11.

Elek çeşitleri

12.

Gaz tahliye fitili

13.

Hava kompresörleri

14.

İşkence

15.

Kalıp bozma makinesi

16.

Kalıp kumu çeşitleri

17.

Kancalar

18.

Kantar

19.

Kılavuz takımları

20.

Kişisel Koruyucu Donanım (baret, koruyucu
burunlu ayakkabı, eldiven, gaz maskesi, kulak tıkacı, siperlik, toz gözlüğü,
toz maskesi, koruyucu elbise)

21.

Kontrol, hata/fire formları

22.

Kömür tozu

23.

Kum kolleri

24.

Kumpas

25.

Kurutma makineleri

26.

Kürek

27.

Maça kumu çeşitleri

28.

Maçalar

29.

Mala

30.

Malzeme katalogları

31.

Manivela

32.

Mengene çeşitleri

33.

Modeller

34.

Mumlu ip

35.

Pimler

36.

Sesli haberleşme cihazları

37.

Spatula

38.

Şerit metre

39.

Şiş çeşitleri

40.

Tamburlu temizleme makinesi

41.

Tartı

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
19





Maçacı (Seviye 3)                                                                                                   11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Ulusal
Meslek Standardı                                                                                        Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



42.

Taşıma-kaldırma ekipmanı

43.

Teknik resimler

44.

Tel fırça

45.

Temel el aletleri

46.

Tokmak çeşitleri

47.

Uyarı levhaları

48.

Zımpara çeşitleri

3.3.

Bilgi ve Beceriler

1.

Acil durum bilgisi

2.

Çalışma ve kontrol prosedürleri
bilgisi

3.

Çevre koruma uygulamaları bilgisi

4.

Ekip içinde çalışma yeteneği

5.

Ekipman ve araçların kullanımı bilgisi

6.

El aletlerini kullanma bilgi ve becerisi

7.

El-göz koordinasyonunu sağlayabilme becerisi

8.

Elleçleme, taşıma ve sabitleme donanımı güvenli şekilde kullanım
becerisi

9.

Geri dönüşümlü atık bilgisi

10.

Hassas ölçüm yapabilme becerisi

11.

İş sağlığı ve güvenliği bilgisi

12.

İşyeri çalışma prosedürleri
bilgisi

13.

Kalite güvence sistemleri bilgisi

14.

Kalite kontrol metotları bilgisi

15.

Katkı kimyasalları hazırlama bilgisi

16.

Kayıt tutma ve raporlama becerisi

17.

Kontrol ve uygulama teknikleri bilgi ve
becerisi

18.

Kullanılan malzeme ve ürünlerin genel
özellikleri bilgisi

19.

Kusur belirleme ve giderme yöntemleri bilgisi

20.

Maça kumu hazırlama bilgisi

21.

Mesleki terim bilgisi

22.

Muayene ve test teknikleri bilgisi

23.

Otonom bakım prosedürleri
bilgisi

24.

Öğrenme ve öğrendiğini uygulayabilme yeteneği

25.

Risk analizi bilgi ve becerisi

26.

Sözlü ve yazılı iletişim yeteneği

27.

Standart ölçüler bilgisi

28.

Tehlikeli atık bilgisi

29.

Teknik spesifikasyonlar
bilgisi

30.

Temel alaşım bilgisi

31.

Temel çalışma mevzuatı bilgisi

32.

Temel döküm bilgisi

33.

Temel kalıplama teknikleri bilgisi

34.

Temel kimya bilgisi

©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
20





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



35.
Temel malzeme bilgisi

36.
Temel meslek matematiği bilgisi

37.
Temel teknik resim okuma bilgisi

38.
Üretim süreçleri bilgisi

39.
Yangın önleme ve yangınla mücadele bilgisi

40.      Zamanı
iyi kullanma becerisi

3.4.
Tutum ve Davranışlar

1.
Acil ve stresli durumlarda soğukkanlı olmak

2.
Amirlerine doğru ve zamanında bilgi aktarmak

3.
Arıza tespitinde deneme ve uygulama yapmak

4.
Bilgi ve tecrübesi dahilinde
karar vermek

5.
Çalışma donanımları ve makinelerin durumunu dikkatle
denetlemek

6.
Çevre, kalite ve İSG mevzuatında yer alan
düzenlemeleri benimsemek

7.
Deneyimlerini iş arkadaşlarına aktarmak

8.
Detaylara özen göstermek

9.
Dikkatli ve titiz olmak

10.
Doğal kaynak kullanımı ve geri kazanım konusunda
duyarlı olmak

11.
Eğitmeye ve öğretmeye istekli olmak

12.
Gerekli ve acil durumlarda donanım çalışmasını
durdurmak

13.
Görevi ile ilgili yenilikleri takip etmek ve izlemek

14.
İşyeri hiyerarşi ilişkisine saygı göstermek

15.
İşyerine ait araç, gereç ve ekipmanın
kullanımına özen göstermek

16.
Kendi ve diğer kişilerin güvenliğini gözetmek

17.
Korunması gereken malzeme ve gereçlerin korunmasını
özenle yapmak

18.
Malzeme hazırlıklarını yaparken dikkatli olmak

19.
Mesleki gelişim için araştırmaya istekli olmak

20.
Olumsuz çevresel etkileri belirlemek

21.
Planlı ve organize olmak

22.
Son kontrolleri dikkatle uygulamak

23.
Sorumluluklarını bilmek ve yerine getirmek

24.
Süreç kalitesine özen göstermek

25.
Talimat ve kılavuzlara harfiyen uymak

26.
Taşıma ve kaldırma donanımını doğru şekilde kullanmak

27.
Tehlike durumlarında ilgilileri bilgilendirmek

28.
Tehlike durumlarını dikkatle algılayıp değerlendirmek

29.
Temizlik, düzen ve işyeri tertibine özen göstermek

30.
Vardiya değişimlerinde etkili, açık ve doğru şekilde
bilgi paylaşmak

31.
Verilen eğitimlere katılmak ve istekli olmak

32.
Yetkisinde olmayan kusurlar hakkında ilgilileri
bilgilendirmek



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00

Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



©
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011



Sayfa
21





Maçacı (Seviye 3)

Ulusal
Meslek Standardı



11UMS0151-3
/ 26.07.2011 / 00



Referans
Kodu / Onay Tarihi / Rev. No



4.
ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE BELGELENDİRME

Maçacı (Seviye 3)
meslek standardını esas alan ulusal yeterliliklere göre belgelendirme
amacıyla yapılacak ölçme ve değerlendirme, gerekli şartların sağlandığı ölçme
ve değerlendirme merkezlerinde yazılı ve/veya sözlü teorik ve uygulamalı
olarak gerçekleştirilecektir.

Ölçme
ve değerlendirme yöntemi ile uygulama esasları bu meslek standardına göre
hazırlanacak ulusal yeterliliklerde detaylandırılır. Ölçme ve değerlendirme
ile belgelendirmeye ilişkin işlemler Mesleki Yeterlilik, Sınav ve
Belgelendirme Yönetmeliği çerçevesinde yürütülür.





 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>