Toplu İŞ SözleŞmesi Grev ve Lokavt Kanunu – 2822 Sayılı

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest

3. Toplu İŞ SözleŞmesi Grev ve Lokavt Kanunu – 2822 Sayılı

 

 

2822 sayılı Toplu İŞ SözleŞmesi Grev ve Lokavt Kanunu‟nun (TSGLK) (RG, 7.5.1983, 18040) amacı, iŞçilerin

ve iŞverenlerin karŞılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalıŞma Şartlarını düzenlemek üzere, toplu

iŞ sözleŞmesi yapmalarının, uyuŞmazlıkları barıŞçı yollarla çözümlemelerinin ve grev ve lokavtın esaslarını ve

usullerini tespit etmektir (TSGLK.m.1).

 

 

3.1. Toplu İŞ SözleŞmesinin Tanımı ve İçeriği

 

 

3.1.1. Normatif kısım

 

 

Toplu iŞ sözleŞmesi, hizmet akdinin yapılması, muhtevası ve sona ermesi ile ilgili hususları düzenlemek üzere

iŞçi  sendikası  ile  iŞveren  sendikası  veya  sendika  üyesi  olmayan  iŞveren  arasında  yazılı  olarak  yapılan sözleŞmedir (TSGLK.m.2/I,m.4). Normatif kısım olmadan toplu iŞ sözleŞmesinin varlığından söz edilemez.

 

 

3.1.2. Borç doğurucu kısım

 

 

Toplu  iŞ  sözleŞmeleri,  tarafların  karŞılıklı  hak  ve  borçlarını,  sözleŞmenin  uygulanmasını  ve  denetimini, uyuŞmazlıkların çözümü için baŞvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de ihtiva edebilir (TSGLK.m.2/II).

 

 

3.2. Toplu İŞ SözleŞmesinin Kapsamı ve Düzeyi

 

 

3.2.1. İŞyeri ve iŞyerleri (grup) toplu sözleŞmesi

 

 

Bir toplu iŞ sözleŞmesi, aynı iŞkolunda bir veya birden çok iŞyerini kapsayabilir (TSGLK.m.3/I).

 

3.2.2. İŞletme toplu sözleŞmesi

 

 

Bir gerçek ve tüzel kiŞiye veya bir kamu kurum ve kuruluŞuna ait aynı iŞkolunda birden çok iŞyerine sahip bir iŞletmede,  ancak  bir  toplu  iŞ  sözleŞmesi  yapılabilir.  Bu  Kanun  anlamında  bu  sözleŞmeye  iŞletme  toplu  iŞ sözleŞmesi denir. Ancak, kamu kurum ve kuruluŞlarına ait müessese ve iŞyerleri ayrı tüzel kiŞi tüzel kiŞiliğe sahip  olsalar  dahi,  bu  kurum  ve  kuruluŞlar  için  tek  bir  iŞletme  toplu  iŞ  sözleŞmesi  yapılır  (TSGLK.m.3/II). İŞletme  toplu  iŞ  sözleŞmesi  yapılacak  iŞyerlerinin  aranılan  niteliğe  sahip  olup  olmadıkları  hakkında  çıkan uyuŞmazlıklar,  iŞletme  merkezinin  bulunduğu  yerdeki  iŞ  davalarına  bakmakla  görevli  mahkemede  15  gün içinde karara bağlanır. Kararın temyizi halinde Yargıtay‟ca 15 gün içinde kesin karar verilir.

 

 

3.3. Toplu İŞ SözleŞmesi – İŞ SözleŞmesi İliŞkisi: Toplu İŞ SözleŞmesinin Normatif Etkisi

 

 

Toplu  iŞ  sözleŞmesinde  aksi  belirtilmedikçe  hizmet  akitleri  toplu  iŞ  sözleŞmesine  aykırı  olamaz.  Hizmet akitlerinin  toplu  iŞ  sözleŞmesine  aykırı  hükümlerinin  yerini  toplu  iŞ  sözleŞmesindeki  hükümler  alır.  Hizmet akdinde  düzenlenmeyen  hususlarda  toplu  iŞ  sözleŞmesindeki  hükümler  uygulanır  (TSGLK.m.6/I).  Toplu  iŞ sözleŞmesinde hizmet akitlerine aykırı hükümlerin bulunması halinde hizmet akdinin iŞçi lehindeki hükümleri geçerlidir(TSGLK.m.6/II). Her ne sebeple olursa olsun sona eren toplu iŞ sözleŞmesinin hizmet akdine iliŞkin hükümleri, yenisi yürürlüğe girinceye kadar hizmet akdi hükmü olarak devam eder (TSGLK.m.6/III).

 

 

3.4. Toplu İŞ SözleŞmelerinin Süresi ve Bitimi

 

 

Toplu iŞ sözleŞmeleri, 1 yıldan az ve 3 yıldan uzun süreli olamaz. Toplu iŞ sözleŞmesinin süresi, sözleŞmenin imzalanmasından  sonra  taraflarca  uzatılamaz,  kısaltılamaz  ve  sözleŞme  süresinden  önce  sona  erdirilemez (TSGLK.m.7/I).  Faaliyetleri  1  yıldan  az  süren  iŞlerde  uygulanmak  üzere,  toplu  iŞ  sözleŞmelerinin  süresi  1 yıldan   az   olabilir.   İu   kadarki,   iŞin   bitmemesi          halinde   bu   sözleŞmeler   bir   yılın                                                  sonuna   kadar uygulanır(TSGLK.m.7/II).  Toplu iŞ  sözleŞmesi  süresinin bitmesinden önceki  120  gün içinde,  yeni  sözleŞme

için  yetki  iŞlemlerine  baŞlanabilir.  Ancak,  yapılacak  toplu  iŞ  sözleŞmesi,  önceki  sözleŞme  sona  ermedikçe yürürlüğe giremez (TSGLK.m.7/III).

 

 

Toplu iŞ sözleŞmesine taraf olan sendikanın feshi veya infisahı yahut faaliyetten menedilmiŞ olması veyahut yetkiyi  kaybetmiŞ olması  veya  toplu iŞ sözleŞmesinin  uygulandığı  iŞyerlerinde  iŞverenin değiŞmesi, toplu iŞ sözleŞmesini sona erdirmez (TSGLK.m.8).

 

 

3.5. Toplu İŞ SözleŞmesinden Yararlanma

 

 

3.5.1. Taraf sendikaya üyelik

 

 

Toplu iŞ sözleŞmesinden, taraf iŞçi sendikasının üyeleri yararlanırlar (TSGLK.m.9/I). Toplu iŞ sözleŞmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf iŞçi sendikasınca iŞverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar (TSGLK.m.9/II).

 

 

3.5.2. DayanıŞma aidatı ödeyerek yararlanma

 

Toplu iŞ sözleŞmesinin imzası sırasında taraf iŞçi sendikasına üye bulunmayanlar, sonradan iŞyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf iŞçi sendikasına üye bulunup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu

iŞ  sözleŞmesinden  yararlanabilmeleri,  toplu  iŞ  sözleŞmesinin  tarafı  iŞçi  sendikasına   dayanıŞma   aidatı

ödemelerine bağlıdır. Bu hususta iŞçi sendikasının muvafakatı aranmaz. DayanıŞma aidatı ödemek suretiyle toplu  iŞ  sözleŞmesinden  yararlanma  talep  tarihinden  geçerlidir  (TSGLK.m.9/III).  DayanıŞma  aidatı  miktarı, üyelik aidatının üçte ikisidir (TSGLK.m.9/IV).

 

 

3.5.3. TeŞmil yolu ile yararlanma

 

 

Üyelerinin sayısı bağlı olduğu iŞkolunda çalıŞan iŞçilerin en az %10‟unu temsil eden iŞçi sendikalarından en çok üyeye sahip olan sendikanın yapmıŞ olduğu bir toplu iŞ sözleŞmesini Bakanlar Kurulu, o iŞkolunda iŞçi veya  iŞveren  sendikaları  veya  ilgili  iŞverenlerden  birinin  veya  ÇalıŞma  Bakanı‟nın  talebi  üzerine,  Yüksek Hakem  Kurulu‟nun  görüŞünü  aldıktan  sonra  tamamen  veya  kısmen  veya  zorunlu  değiŞiklikleri  yaparak  o iŞkolunun toplu iŞ sözleŞmesi bulunmayan diğer iŞyerlerine veya bir kısmına teŞmil edebilir (yayabilir). TeŞmil edilen toplu iŞ sözleŞmesinin sona ermesi ile teŞmil kararı da ortadan kalkmıŞ olur. Toplu iŞ sözleŞmesinin borç   doğurucu   kısmı   ile   özel   hakeme   baŞvurma   hakkındaki   hükümleri   teŞmil   edilemez.Yetki   için baŞvurulduktan  sonra  yetki  sorunu  çözülünceye  kadar  veya  bu  belgeyi  aldıktan  sonra  yetki  devam  ettiği sürece,  yetki  kapsamına  giren  iŞyerleri  için  teŞmil  kararı  alınamaz.  Bakanlar  Kurulu,  teŞmil  kararnamesini

gerekli gördüğü zaman gerekçesini de açıklayarak yürürlükten kaldırabilir (TSGLK.m.11).

 

 

3.6. Toplu İŞ SözleŞmesinin Yapılması

 

 

3.6.1. Toplu sözleŞmesi yetkisinin tespiti

 

 

Kurulu bulunduğu iŞkolunda çalıŞan iŞçilerin en az %10‟unun (tarım ve ormancılık, avcılık ve balıkçılık iŞkolu hariç) üyesi bulunduğu iŞçi sendikası, toplu iŞ sözleŞmesinin kapsamına girecek iŞyeri veya iŞyerlerinin her birinde çalıŞan iŞçilerin yarıdan fazlasının kendi üyesi bulunması halinde, bu iŞyeri veya iŞyerleri için toplu iŞ sözleŞmesi  yapmaya  yetkilidir.  Bir  iŞkolunda  çalıŞan  iŞçilerin  yüzde  onunun  tespitinde  ÇalıŞma  ve  Sosyal Güvenlik  Bakanlığı‟nca  her  yıl  Ocak  ve  Temmuz  aylarında  yayımlanacak  istatistikler  esas  alınır.  İŞletme sözleŞmeleri  için  iŞyerleri  bir  bütün  olarak  nazara  alınır  ve  yarıdan  fazla  çoğunluk  buna  göre  hesaplanır (TSGLK.m.12).

Bir  toplu  iŞ  sözleŞmesi  yapmak  isteyen  iŞçi  sendikası,  ÇalıŞma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığına  yazıyla baŞvurarak  yukarıdaki  Şartları  sağladığının  belirlenmesini  ve  sözleŞmenin  kapsamına  girecek  iŞyeri  veya iŞyerlerinde  baŞvuru  tarihinde  çalıŞan  iŞçiler  ile  üyelerinin  sayısının  tespitini  ister.  Bakanlık  olumlu  veya olumsuz tespit kararını bildirir (TSGLK.m.13).

Tespit yazısını alan iŞçi veya iŞveren  sendikaları veya sendika üyesi olmayan iŞveren, taraflardan birinin veya her ikisinin gerekli yetkiyi haiz olmadıkları veya kendisinin çoğunluğu bulunduğu yolundaki itirazını 6 iŞ günü  içinde  iŞyerinin  bağlı  olduğu  bölge  müdürlüğünün  bulunduğu  yerdeki  iŞ  mahkemesine  yapabilir. Mahkemeye itirazın yapılması, karar kesinleŞinceye kadar yetki iŞlemlerini durdurur (TSGLK.m.15).

Tespit  yazısına  bu Kanunda  öngörülen  süre  içinde  itiraz  edilmemiŞse, sürenin bitiŞini takip  eden  6 iŞgünü içinde veya yapılan itiraz reddedilmiŞse, mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren 6 iŞgünü içinde

ilgili sendikaya ÇalıŞma Bakanlığınca bir yetki belgesi verilir (TSGLK.m.16).

 

3.6.2. Toplu rüŞme süreci

 

 

Tespit  yazısını  alan  iŞveren  sendikası  veya  sendika  üyesi  olmayan  iŞveren  veya  yetki  belgesini  alan  iŞçi sendikası,  tespit  yazısını  veya  yetki  belgesini  aldığı  tarihten  itibaren  15  gün  içinde  karŞı  tarafı  toplu görüŞmeye  çağırır.  Çağrı  tarihi  derhal  görevli  makama  (Bölge  Müdürlüğü  veya  Bakanlık)  bildirilir.  Bu  süre içinde çağrı yapılmazsa, yetki belgesinin hükmü kalmaz (TSGLK.m.17).

 

 

Çağrı  tarihinden  itibaren  30  gün  içinde  yukarıdaki  fıkralar  uyarınca  toplu  görüŞmeye  çağrıyı  yapan  taraf gelmez ve toplu görüŞmeye baŞlanmazsa çağrıyı yapan tarafın yetkisi düŞer (TSGLK.m.19).

 

 

3.6.3. Toplu sözleŞmesinin imzalanması

 

 

Toplu görüŞmenin sonunda  bir  anlaŞmaya  varılırsa, 5 nüsha  olarak düzenlenecek olan toplu iŞ sözleŞmesi taraf temsilcilerince  imzalanır. SözleŞmenin  birer  nüshasını taraflar  alırlar. 3  nüsha  da, toplu görüŞme  için çağrıyı  yapmıŞ  olan  tarafça  görevli  makama  imza  gününden  baŞlayarak  6  iŞgünü  içinde  tevdi  edilir (TSGLK.m.20).

 

 

3.7. Toplu İŞ UyuŞmazlıkları ve Çözüm Yolları (Arabuluculuk)

 

 

3.7.1. UyuŞmazlığın tespiti

 

 

Toplu  görüŞme  için  tespit  edilen  yer,  gün  ve  saatte  taraflardan  biri  toplantıya  gelmezse  veya  toplantıya geldiği halde görüŞmeye baŞlamazsa ya da toplu görüŞmeye baŞlandıktan sonra taraflardan biri toplantıya devam  etmezse,  toplantıya  gelen  taraf,  durumu  görevli  makama  6  iŞ  günü  içerisinde  yazı  ile  bildirir (TSGLK.m.21/I).  Toplu  görüŞmenin  baŞlamasından  itibaren60  60  gün  içinde  taraflar  anlaŞamadıklarını  bir tutanak ile tespit ederlerse veya toplu görüŞmenin baŞlamasından itibaren 6060. günün sonunda anlaŞmaya varamamıŞlarsa, taraflardan biri durumu görevli makama yazıyla bildirir (TSGLK.m.21/II).

 

 

3.7.2. Arabuluculuk

 

 

TSGLK.m.21/I hükmüne göre düzenlenen yazıyı alan makam, yazıyı düzenleyen tarafın talebini göz önüne alarak 30 veya 6060 günün geçmesini beklemeksizin aŞağıdaki hükümler  uyarınca arabuluculuk iŞlemlerini baŞlatır.

 

 

3.7.2.1. Gönüllü (ihtiyari) arabuluculuk

 

 

Toplu   görüŞmenin   baŞladığı   tarihten   itibaren   30   gün   geçmesine   rağmen   anlaŞma   sağlanamamıŞsa, taraflardan  her  biri  görüŞmelere  resmi  listeden  bir  arabulucunun  katılmasını  görevli  makamdan  isteyebilir. Arabulucu  tayini  yoluna  gidilmiŞ  ve  anlaŞma  sağlanamamıŞsa,  uyuŞmazlığın  tespiti  bakımından  60  günlük sürenin geçmesi beklenilmez ve ayrıca resmi arabulucu tayin edilmez (TSGLK.m.22/II).

 

 

3.7.2.2. Zorunlu (resmi) arabuluculuk

 

Gönüllü  arabulucu  tayini  yoluna  gidilmemiŞ  ve  toplu  görüŞmenin  baŞladığı  tarihten  itibaren  6060  gün geçmesine rağmen anlaŞma sağlanamamıŞsa, görevli makam baŞvuru üzerine veya re’sen 6 iŞgünü içinde iŞ mahkemesine baŞvurmak suretiyle resmi listeden bir arabulucunun tayinini talep eder (TSGLK.m.22/III).

 

 

3.8. Grev ve Lokavt

 

 

3.8.1. Grevin tanımı

 

 

İŞçilerin, topluca çalıŞmamak suretiyle iŞyerinde faaliyeti durdurmak veya iŞin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaŞarak veyahut bir kuruluŞun aynı amaçla topluca çalıŞmamaları için verdiği karara  uyarak  iŞi  bırakmalarına  grev  denilir  (TSGLK.m.25/I).  Toplu  iŞ  sözleŞmesinin  yapılması  sırasında uyuŞmazlık çıkması halinde iŞçilerin iktisadi ve sosyal durumlarıyla çalıŞma Şartlarını korumak veya düzeltmek amacıyla  bu  Kanun  hükümlerine  uygun  olarak  yapılan  greve  kanuni  grev  denilir  (TSGLK.m.25/II).  Kanuni grev için aranan Şartlar gerçekleŞmeden yapılan greve kanun dıŞı grev denilir. Siyasi amaçlı grev, genel grev

ve  dayanıŞma  grevi  kanun  dıŞı  grevdir.  İŞyeri  iŞgali,  iŞi  yavaŞlatma,  verimi  düŞürme  ve  diğer  direniŞler hakkında kanun dıŞı grevin müeyyideleri uygulanır (TSGLK.m.25/III). Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, Cumhuriyete, milli güvenliğe aykırı amaçla grev yapılamaz (TSGLK.m.25/IV).

 

 

3.8.2. Lokavtın tanımı

 

 

İŞyerinde  faaliyetin tamamen durmasına  sebep  olacak tarzda, iŞveren veya  iŞveren vekili tarafından kendi teŞebbüsü  ile  veya  bir  iŞveren  kuruluŞunun  verdiği  karara  uyarak  iŞçilerin  topluca  iŞten  uzaklaŞtırılmasına lokavt denilir (TSGLK.m.26/I). Toplu iŞ sözleŞmesinin yapılması sırasında uyuŞmazlık çıkması ve iŞçi sendikası tarafından grev kararı alınması halinde bu Kanun hükümlerine  uygun olarak yapılan lokavta kanuni lokavt denilir (TSGLK.m.26/II). Kanuni lokavt için aranan Şartlar gerçekleŞmeden yapılan lokavta kanun dıŞı lokavt denilir. Siyasi amaçlı lokavt, genel lokavt ve dayanıŞma lokavtı kanun dıŞı lokavttır (TSGLK.m.26/III). Devletin ülkesi  ve  milletiyle  bölünmez  bütünlüğüne,  milli  egemenliğe,  Cumhuriyete,  milli  güvenliğe  aykırı  amaçla lokavt yapılamaz (TSGLK.m.26/IV).

 

 

3.8.3. Grev ve lokavt yasakları

 

 

3.8.3.1. Sürekli yasaklar

 

 

Can ve mal kurtarma iŞlerinde; cenaze ve tekfin iŞlerinde; su, elektrik, havagazı, termik santrallarını besleyen linyit üretimi, tabİŞ gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi, dağıtımı, üretimi nafta veya tabİŞ gazdan baŞlayan petrokimya iŞlerinde; banka ve noterlik hizmetlerinde; kamu kuruluŞlarınca yürütülen itfaiye, sehiriçi deniz, kara ve demiryolu ve diğer raylı toplu yolcu ulaŞtırma hizmetlerinde grev ve lokavt yapılamaz (TSGLK.m.29).

 

 

İlaç imal eden iŞyerleri hariç olmak üzere, aŞı ve serum imal eden müesseselerle, hastane, klinik, sanatoryum prevantoryum,  dispanser  ve  eczane  gibi  sağlıkla  ilgili  iŞyerlerinde;  eğitim  ve  öğretim  kurumlarında,  çocuk bakım yerlerinde ve huzurevlerinde; mezarlıklarda; Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı

ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan iŞletilen iŞyerlerinde grev ve lokavt yapılamaz (TSGLK.m.30).

 

3.8.3.2. Geçici yasaklar

 

 

SavaŞ halinde, genel veya kısmi seferberlik süresince grev ve lokavt yapılamaz. Yangın, su baskını, toprak veya  çığ  kayması  veya  depremlerin  sebebiyet  verdiği  ve  genel  hayatı  felce  uğratan  felaket  hallerinde Bakanlar Kurulu, bu hallerin vuku bulduğu yerlere inhisar etmek ve bu hallerin devamı süresince yürürlükte kalmak üzere, gerekli gördüğü iŞyerleri veya iŞkollarında grev ve lokavtın yasak edildiğine dair karar alabilir. Yasağın  kaldırılması  da  aynı  usule  tabidir.  BaŞladığı  yolculuğu  yurt  içindeki  varıŞ  mahallerinde  bitirmemiŞ deniz, hava ve kara ulaŞtırma araçlarında grev ve lokavt yapılamaz (TSGLK.m.31).

 

 

3.8.3.3. Yasaklarda yüksek hakem kuruluna baŞvurma

 

 

Grev  ve  lokavtın  yasak  olduğu  iŞler  ile  yerlerdeki  uyuŞmazlıklarda,  taraflardan  biri  23.  maddede  belirtilen tutanağın alınmasından veya geçici grev ve lokavt yasağının 6 ayı doldurmasından itibaren 6 iŞgünü içinde Yüksek Hakem Kuruluna baŞvurabilir (TSGLK.m.32).

 

 

3.8.4. Grev ve lokavtın ertelenmesi

 

 

Karar  verilmiŞ  veya  baŞlanmıŞ  olan  kanuni  bir  grev  veya  lokavt  genel  sağlığı  veya  milli  güvenliği  bozucu nitelikte ise Bakanlar Kurulu bu uyuŞmazlıkta grev ve lokavtı bir kararname ile 60 gün süre ile erteleyebilir. Erteleme  süresi,  kararnamenin  yayımı  tarihinde  iŞlemeye  baŞlar.  Bakanlar  Kurulunun  erteleme  kararları aleyhine   DanıŞtay‟da  iptal  davası  açılabilir  ve   yürütmenin  durdurulmasına   karar  verilmesi  istenebilir. Olağanüstü halin ilan edildiği bölgelerde grev ve lokavt ertelenmesi kararlarına iliŞkin davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemez (TSGLK.m.33).

Erteleme  kararnamesinin  yürürlüğe  girmesi  üzerine,  ÇalıŞma  Bakanı  bizzat  ve  resmi  arabulucu  listesinden seçeceği  bir  arabulucu yardımı ile  uyuŞmazlığın  çözümü için erteleme  süresince  her  türlü gayreti gösterir. Erteleme süresi içinde taraflar aralarında anlaŞarak uyuŞmazlığı özel hakeme de intikal ettirebilirler. Erteleme süresinin sona erdiği tarihte taraflar anlaŞamamıŞ veya uyuŞmazlığı özel hakeme de intikal ettirmemiŞlerse, ÇalıŞma Bakanı uyuŞmazlığın çözümü için Yüksek Hakem Kuruluna baŞvurur (TSGLK.m.34).

 

 

3.8.5. Grev oylama

 

 

Kanuni bir grevin bir iŞyerinde uygulanabilmesi için oylama yapılmasını, grev kararının ilan edildiği tarihte o iŞyerinde  çalıŞan iŞçilerin en az  dörtte  biri,  grev kararının iŞyerinde  ilan edilmesinden baŞlayarak 6  iŞgünü içinde  yazılı  olarak  isterse,  o  iŞyerinde  (mülki  amir  gözetiminde)  grev  oylaması  yapılır.  Grev  oylamasında, grev ilanının yapıldığı tarihte iŞyerinde çalıŞan iŞçilerin salt çoğunluğu grevin uygulanmamasına karar verirse

o iŞyerinde grev uygulanamaz (TSGLK.m.35).

 

 

Grev  oylaması  sonucunda  iŞçiler  grevin  uygulanmamasına  karar  verirlerse  ve  uyuŞmazlıkta  taraf  olan  iŞçi sendikası,  oylama  sonucunun  kesinleŞmesinden  itibaren  15  gün  içinde  karŞı  tarafla  anlaŞmaya  varamazsa veya Yüksek Hakem Kuruluna baŞvurmazsa, yetki belgesinin hükmü kalmaz (TSGLK.m.36).

 

 

3.8.6. Grev ve lokavtın uygulanması

 

3.8.6.1. Kararın tebliği ve uygulamaya konulması

 

 

Grev ve lokavt kararı, karŞı tarafa tebliğinden itibaren 60 gün içinde ve karŞı tarafa noter aracılığı ile 6 iŞgünü önce bildirilecek tarihte uygulamaya konabilir. KarŞı tarafa tebliğ edilmek üzere süresi içinde notere ve görevli makama tevdi edilmeyen grev ve lokavt kararları uygulanamaz. Bildirilen günde baŞlamayan grev hakkı veya lokavt düŞer. Süresi içinde grev kararı uygulamaya konulmamıŞsa ve alınmıŞ bir lokavt kararı da yoksa veya lokavt da süresi içinde uygulanmaya konulmamıŞsa yetki belgesinin hükmü kalmaz (TSGLK.m.37).

 

 

3.8.6.2. İŞyerinden ayrılma zorunluluğu

 

 

Bir iŞyerinde grev veya lokavtın uygulanmaya baŞlaması ile birlikte iŞçiler iŞyerinden ayrılmak zorundadırlar. Greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçenlerin iŞyerinde çalıŞmaları, hiç bir Şekilde engellenemez. Greve katılan veya lokavta maruz kalan iŞçilerin, iŞyerine giriŞ çıkıŞı engellemeleri veya iŞyeri önünde topluluk teŞkil etmeleri  yasaktır.  Greve  katılmayan  veya  katılmaktan  vazgeçen  iŞçileri  çalıŞtırıp  çalıŞtırmamakta  iŞveren serbesttir. Grev sonunda yapılan toplu iŞ sözleŞmesinden, 39. maddeye göre zorunlu olarak çalıŞanlar dıŞında iŞyerinde çalıŞmıŞ olanlar aksine bir hüküm bulunmadıkça yararlanamazlar. ÇalıŞan iŞçilerin ürettiği ürünlerin satılmasına  ve  iŞyeri  için  lüzumlu  maddelerin,  araç  ve  gereçlerin  iŞyerine  sokulmasına  engel  olunamaz (TSGLK.m.38).

 

 

3.8.6.3. Kanuni grev ve lokavta katılamayacak iŞçi kadrosu

 

 

Hiçbir  surette  üretim  veya  satıŞa  yönelik  olmamak  kaydı  ile  niteliği  bakımından  sürekli  olmasında  teknik zorunluluk  bulunan  iŞlerde  faaliyetin  devamlılığını;  iŞyeri  güvenliğinin,  makine  ve  demirbaŞ  eŞyasının, gereçlerinin, hammadde, yarı mamul ve mamul maddelerin bozulmamasını; hayvan ve bitkilerin korunmasını sağlayacak sayıda iŞçi kanuni grev ve lokavt sırasında çalıŞmaya, iŞveren de bunları çalıŞtırmaya mecburdur (TSGLK.m.39).

 

 

3.8.7. Kanuni grev ve lokavtın sözleŞmelerine etkisi

 

 

Kanuni bir grev kararının alınmasına katılma, böyle bir kararın alınmasını teŞvik etme, böyle bir greve katılma veya böyle bir greve katılmaya teŞvik etme sebebiyle bir iŞçinin hizmet akdi feshedilemez. Kanuni bir greve katılanlar  ile  iŞyerinde  çalıŞmayı  arzu  edip  iŞveren  tarafından  çalıŞtırılmayan  iŞçilerin  hizmet  akitlerinden doğan hak ve borçları, grevin sona ermesine kadar askıda kalır. Kanuni lokavta uğramıŞ olan iŞçilerin hizmet akitlerinden  doğan  hak  ve  borçları,  lokavtın  sona  ermesine  kadar  askıda  kalır.  Grev  ve  lokavt  süresince hizmet akitleri askıda kalan iŞçilere bu dönem için iŞverence ücret ve sosyal yardımlar ödenemez, bu süre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınamaz. Toplu iŞ sözleŞmelerine veya hizmet akitlerine bunların aksine hüküm konulamaz (TSGLK.m.42).

 

 

3.8.8. Grev ve lokavtta iŞçi alma ve baŞka e girme yasağı

 

 

İŞveren, kanuni bir grevin veya lokavtın süresi içinde hizmet akitlerinden doğan hak ve borçları askıda kalmıŞ olan iŞçilerin yerine, hiçbir surette daimi veya geçici olarak baŞka iŞçi alamaz veya baŞkalarını çalıŞtıramaz. Ancak  grev  ve  lokavta  katılamayacak  iŞçilerden,  haklı  sebeple  hizmet  akdi  feshedilenlerin  yerine  yeni  iŞçi

alınması  imkanı  saklıdır.  Greve  katılmayan  veya  katılmaktan  vazgeçen  iŞçileri  çalıŞtıran  iŞveren,  bu  iŞçileri

 

ancak kendi iŞlerinde çalıŞtırabilir, bunlara, greve katılan iŞçilerin iŞlerini yaptıramaz. Kanuni bir grev ve lokavt dolayısıyla hizmet akdinden doğan hak ve borçları askıda kalan iŞçiler, baŞka bir iŞ tutamazlar. Aksi halde, iŞçinin  hizmet  akdi,  iŞverence  feshin  ihbarına  lüzum  olmaksızın  ve  herhangi  bir  tazminat  ödenmeksizin feshedilebilir (TSGLK.m.43).

 

 

3.8.9. Kanun Şı grev ve lokavtın sonuçla

 

 

Kanun  dıŞı  grev  yapılması  halinde,  iŞveren,  böyle  bir  grevin  yapılması  kararına  katılan,  böyle  bir  grevin yapılmasını teŞvik eden, böyle bir greve katılan veya böyle bir greve katılmaya veyahut devama teŞvik eden iŞçilerin  hizmet  akitlerini,  feshin  ihbarına  lüzum  olmadan  ve  herhangi  bir  tazminat  ödemeye  mecbur bulunmaksızın feshedebilir (TSGLK.m.45/I).

 

 

Kanun  dıŞı  bir  grev  yapılması  halinde,  bu  grev  veya  bu  grevin  yönetimi  ve  yürütümü  yüzünden  iŞverenin uğradığı  zararlar,  greve  karar  veren  iŞçi  sendikası  veya  kanun  dıŞı  grev  herhangi  bir  iŞçi  kuruluŞunca kararlaŞtırılmaksızın yapılmıŞsa, bu greve katılan iŞçiler tarafından karŞılanır (TSGLK.m.45/II).

 

 

Kanun  dıŞı  lokavt  yapılması  halinde  iŞçiler,  böyle  bir  lokavtı  yapan  iŞverenle  olan  hizmet  akitlerini,  feshin ihbarına  lüzum  olmaksızın  haklı  sebeple  feshedebilirler  ve  her  türlü  haklarını  talep  edebilirler.  İŞveren  bu iŞçilerin  lokavt  süresine  ait  hizmet  akdinden  doğan  bütün  haklarını  bir  iŞ  karŞılığı  olmaksızın  ödemeye  ve uğradıkları zararları tazmine mecburdur (TSGLK.m.45/III).

 

 

3.9. Yüksek Hakem Kurulu

 

 

Grev ve lokavtın yasak olduğu iŞler ve yerlerdeki uyuŞmazlıklarda taraflardan her biri 32. madde uyarınca Yüksek  Hakem  Kuruluna  baŞvurabileceği  gibi,  grev  ve  lokavtın  ertelendiği  hallerde  erteleme  süresinin sonunda ÇalıŞma Bakanı da Yüksek Hakem Kurulu‟na baŞvurur. Yüksek Hakem Kurulu toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir. Lehte ve aleyhte oylar eŞit ise baŞkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlar. Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu iŞ sözleŞmesi hükmündedir (TSGLK.m.52,54,55).

 

 

3.10. Özel Hakem

 

 

Taraflar  anlaŞarak  toplu  hak  veya  menfaat  uyuŞmazlıklarının  her  safhasında  özel  hakeme  baŞvurabilirler. Toplu  iŞ  sözleŞmesinde  taraflardan  birinin  baŞvurması  üzerine  özel  hakeme  gidileceğine  dair  hükümler geçerlidir.  Bu  takdirde  bir  tarafın  müracaatı  üzerine  uyuŞmazlık  hakem  tarafından  çözülür.  Menfaat uyuŞmazlıklarında taraflar özel hakeme baŞvurma hususunda yazılı olarak anlaŞma yaparlarsa, bundan sonra arabuluculuk,  grev  ve  lokavt,  kanuni  hakemlik  hükümleri  uygulanmaz.  Menfaat  uyuŞmazlıklarında  özel hakeme baŞvurulduğu hallerde hakem kararları toplu iŞ sözleŞmesi hükmündedir. Hak uyuŞmazlıklarında özel hakem  kararları  genel  hükümlere  tabidir.  UyuŞmazlığın  her  safhasında  taraflar  aralarında  anlaŞarak  özel

hakem olarak Yüksek Hakem Kurulu‟nu da seçebilirler (TSGLK.m.58).

 

 

 

 

3.11. Toplu Hak UyuŞmazlıklarının Çözümü

 

 

3.11.1. Yorum dava

 

 

Uygulanmakta  olan  bir  toplu  iŞ  sözleŞmesinin  yorumundan  doğan  uyuŞmazlıkta,  sözleŞmenin  taraflarından

her biri yetkili iŞ mahkemesinde yoruma iliŞkin bir tespit davası açabilir. Mahkeme en geç 2 ay içinde kararını verir. Kararın temyiz edilmesi halinde Yargıtay‟ın ilgili dairesi, bozma söz konusu olan hallerde iŞin esasına iliŞkin kesin kararını 2 ay içinde verir (TSGLK.m.60).

 

 

3.11.2. Eda davası

 

 

Toplu  iŞ  sözleŞmesine  dayanan  eda  davalarında  ifaya  mahkum  edilen  taraf,  temerrüt  tarihinden  itibaren, bankalarca uygulanan en yüksek iŞletme kredisi faizi üzerinden temerrüt faizi ödemeye de mahkum edilir. Ayni taahhüdünü yerine getirmeyen veya eksik yerine  getiren taraf derhal  ifaya mahkum  edilir. Tarafların tazminat hakları saklıdır (TSGLK.m.61).

 

 

Incoming search terms:

  • 2822 sayılı toplu iş sözleşmesi grev ve lokavt kanunu (2)
Etiket(ler): , , , .Yer işareti koy Kalıcı Bağlantı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir