Rehberiniz-Kişisel tarihinizi verdiğiniz kararlarla değiştirebilirsiniz!

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest

isvemeslekdanismani.net ailesi olarak “Kişisel tarihinizi verdiğiniz kararlarla değiştirebilirsiniz!” adlı yazımızın kişisel gelişiminize katkı sağlamasını umuyoruz
Kişisel tarihinizi verdiğiniz kararlarla değiştirebilirsiniz!

Yaşamımız aldığımız kararlarla şekillenir. Sağlıklı kararlar alabildiğimiz sürece kendi hayatımızın sorumluluğunu elimizde tutabiliriz.

Bazı kararlar önemlidir, bazıları önemsiz. Bazı kararlarımızı kendimiz alabiliriz, bazılarını ise sosyal baskılar şekillendirir (ne zaman cinsellik yaşanacağı, arkadaşlarla nasıl vakit geçirileceği gibi).

Karar verme bir beceridir. Bisiklete binmek, yeni bir dil öğrenmek, ayakkabı bağlamak gibi bir beceri. Ve tıpkı onları öğrendiğimiz gibi karar verme becerisi de öğrenilebilir.

Yapılan araştırmalar başarılı kararlar verenlerin tüm bilgileri ve gerçekleri topladıklarını, karar verme güçlüğü çekenlerin ise karar verme anında sürekli bir sorundan diğerine atladıklarını göstermektedir.

Tüm başarılı karar verme yöntemleri genellikle aynı süreci izler:

1. Sorunu ve hedefleri net bir şekilde belirlemek.

2. Mümkün olduğunca çok çözüm alternatifi üretmek.

3. Her alternatifin olası sonuçlarıyla ilgili mümkün olduğunca çok bilgi toplamak.

4. Her alternatifin olumlu ve olumsuz yanlarını değerlendirdikten sonra en uygun olanını seçmek.

Karar verme süreci

1. Sorunu Tanımlamak: Eski bir deyiş şöyle der: “Sorunun ne olduğu biliyorsanız yarı yarıya çözülmüş demektir.” Sorunu tam olarak belirlemek karar vermenin en önemli adımlarındandır. Bazen semptomları yani belirtileri problem olarak görebiliriz. Mesela ders çalışamamak bir problem olarak görünebilir ama bazen temelde daha farklı sorunlar olabilir: net bir amacınızın olmaması ya da kişisel bir sorununuzun olması gibi. Sorunun ne olduğunu tam olarak belirleyebilmek için kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

• Bir sorun olduğunu size düşündürten nedir?

• Ne oluyor?

• Ne zaman oluyor?

• Nasıl oluyor?

• Neden oluyor?

• Kiminle oluyor? (Hemen “bu soruna kim neden oluyor?” dememeliyiz. Gergin ve kaygılı olduğumuzda başkalarını suçlamaya eğilimli olabiliriz. Bunu fark edip kendimizi kişilerden çok duruma odaklamalıyız).

Sorunun ne olduğunu netleştirmek için önce kendinizi konuyla ilgili uzman haline getirebilirsiniz. Probleminizle ilgili bilgi toplarken bilgi alabileceğiniz bütün kaynakları harekete geçirin. Benzer durumları yaşamış kişilerle konuşun. Bazen duruma dışardan bir bakış görmediğiniz pek çok ayrıntıyı görmenize yardımcı olabilir.

2. Hedeflerinizi ve değerlerinizi belirlemek: Kendinizi daha iyi tanımanız, değerlerinizi, ve hayat felsefenizi belirlemeniz karar verme sürecinizi oldukça kolaylaştıracaktır.

Hayatınızda nelere öncelik ve değer veriyorsunuz? Sosyal hayat, kariyer, cinsellik, aile, para, sağlık, güç, güzellik, din, eğitim, sosyal adalet…. Bu sorunun cevabına “hepsini istiyorum” demek kolaydır ama hepsini elde etmek çoğu zaman mümkün değildir. Büyük bir şirkette genel müdür olarak çalışıp, ailenizle zaman geçirip, akşamları spor yapıp, aynı zamanda da yeni yerleri görmek için sık sık seyahat etmeniz çok gerçekçi ve mümkün değildir.

Hedeflerinizi bilmek ulaşacağınız adresi belirlemek gibidir. Yan yollara girip zaman kaybetmenize engel olur. Karar vereceğiniz ya da seçim yapacağınız ihtimalleri değerlendirirken hedefinize uzak ya da hedefinize uygun olarak kısa sürede ayırabilirsiniz.Bunu yaparken de hedeflerinizin somut, gerçekçi ve değerlerinize uygun olması önemlidir. Örneğin mutlu olmak oldukça soyut bir hedeftir. Sizi nelerin mutlu edeceğini somutlaştırmak hedefinize ulaşmanızda yardımcı olacaktır.

3. Çözüm alternatifleri üretmek: “Gerçekçi değil, aptalca,” vs demeden mümkün olduğunca çok çözüm alternatifi üretmeye çalışın. Bunun için beyin fırtınası yapabilirsiniz. Aklınıza gelen alternatifleri, etrafınızdakilerin de önerilerini alarak yazın. Bunu yaparken “ya …, ya da… “ şeklindeki düşüncelerden uzak durmaya çalışın. Örneğin “Ya çocuk doğururum, ya da kariyerime devam ederim.” Çocuk yaptıktan sonra, işinize bir süre ara verdikten sonra geri dönmek ya da yarı-zamanlı bir işe geçmek mümkün olabilir . Sonuç olarak birini seçmek adına öbür isteğinizden tamamen fedakarlık etmeniz gerekmeyebilir.

4. Sağlıklı karar vermeyi engelleyen psikolojik faktörlerin farkına varmak: Kendine aşırı güven, kaygı, depresif bir ruh hali, başkalarına bağımlı olmak (etrafındakiler tarafından sevilmek ve kabul görmek için kendi istediklerini değil, onların istediklerini yapmak), mükemmeliyetçilik (hata yapmayı kabul etmemek, her şeyi aynı anda istemek gibi) sağlıklı kararlar almamızı engelleyebilir.

Çoğu zaman bu duygusal engellerin farkında değilizdir. Fark ettiğimiz zaman ise bu duygularla baş etmek zor olabilir. Böyle bir durumda mümkünse karar vermeyi ertelemek ve kendi başımıza halledemediğimiz konular için bir uzman yardımı almak iyi olabilir.

5. Çözüm alternatiflerini değerlendirmek: Çözüm alternatiflerini değerlendirirken her seçenekle ilgili gerçekleri ve her seçeneğin size sunduğu gelecekle ilgili duygularınız/hissettiklerinizi göz önünde bulundurmalısınız.

İlk olarak her alternatifin yararlarını ve zararlarını topladığınız tüm nesnel bilgileri ekleyerek yazın. Daha sonra her alternatif için kendinize şu soruları sorun:

1. Ne olur?

2. Nasıl hissederim?

3. Başkaları nasıl hisseder?

4. Olabilecek en iyi ve en kötü şeyler neler?

5. Hedefime ulaşmamda nasıl yardımcı olur?

6. Önümdeki engeller neler?

7. Ne kadar zaman, enerji, maddi kaynak gerekli?

Her alternatifi değerlendirirken olumsuz gibi görünen taraflarının değiştirilip, değiştirilemeyeceğini, bunlarla baş edip edemeyeceğinizi de göz önünde bulundurun. Mesela tıp ya da psikoloji mesleklerini değerlendirirken pek çok insan “Ben insanların acı çekmesini görmeye dayanamam” ya da “Danışanların/hastaların sorunlarının içine çok girer, etkilenirim,” diye düşünüp, kendileri için çok uygun olabilecek meslekleri seçmez. Ya bu zorluklarla baş etme yolları bulunabilirse? Bu nedenle ani ve dürtüsel kararlar vermekten kaçının.

6. Alternatiflerden en uygun olanı seçmek: Şimdilik sizde olmayan beceri ve kaynakları gerektirdiği için uygulanamayacak olan seçenekleri elimine ederek seçim yapabilirsiniz.

Bazı seçimler ve kararlar karmaşık olabilir. Pek çok alternatif ve düşünülmesi gereken pek çok avantaj ve dezavantaj olabilir. Mesela kariyer seçiminde pek çok faktörü göz önünde bulundurmak gerekebilir: eğitim süresi, iş bulma oranı, gelir, çalışma saatleri ve şartları, mesleki tatmin, statü gibi. Bu nedenle seçimizi yaparken en uygulanabilir olanını belirlemek önemlidir.

7. Seçilen alternatifi kabullenmek: Bir seçim yaptıktan sonra diğer seçeneklere takılmamaya çalışmak çok önemlidir yoksa uygulamaya geçmek uzayabilir ve karar verme süreci gereğinden fazla uzayabilir. Bilmemiz gereken yaşamda “mükemmel seçim” diye bir şey olmadığı gibi, karmaşık kararların çoğunda mükemmel bir alternatifin de olmadığıdır.

8. Adım: Seçimi uygulamak: Uygulama olmadıktan sonra karar da bir işe yaramaz. Başarmak ve olası engellerin/zorlukların üstesinden gelebilmek için detaylı bir plan yapmanız iyi olacaktır. Planın tüm adımlarını önceden belirleyin, nasıl davranacağınızı, neler söyleyeceğinizi önceden prova edin, hayal edin. Böylece uygun olmadığını düşündüğünüz noktaları değiştirme fırsatınız olacaktır.

Kararsızlıkla Baş etmek

Çoğu zaman kararsızlık yanlış bir karar vermekten daha zararlı ya da yorucu olabiliyor. Bu süreç içinde karar vermekte geç kalabiliriz ya da kararımız oldukça yorucu bir süreç sonrası ortaya çıkabilir. Kararsızlık anında yaşadığımız belirsizlik, çözümü geciktirmeye, seçimi bizim değil koşulların belirlemesine neden olabilir. Bunun için:

• Sorumluluk almaktan çekinmeyin.

• Yeni fikirler yaratmak için sahip olduğunuz zamanı kullanın.

• Karar verme ve hatalardan öğrenme yeteneğinize güvenin.

• Kendiniz için gerçekçi olmayan beklentiler belirlemeyin.

• Çok gerekmediği sürece, ani kararlar vermeyin.

• Kendinizi kandırmayın: sadece daha çabuk ve rahat ulaşacağınız bir sonuç için daha az uygun bir seçim yapmayın.

• Gereksiz yere harekete geçmeyin bazen de hiç bir şey yapmamak ve beklemek en iyi çözümdür.

Yazar: Pelin Çetinkaya Atasoy

Kaynak: http://www.bumed.org.tr

Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>