Rehberiniz-Kısa yoldan entel olma yolları

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest

isvemeslekdanismani.net ailesi olarak “Kısa yoldan entel olma yolları” adlı yazımızın kişisel gelişiminize katkı sağlamasını umuyoruz
Kısa yoldan entel olma yolları

Zaman artık fazlasıyla hızlı akıyor ve kitap okuyacak, entelektüel faaliyetlere katılacak kadar vakit bulmak kolay değil. Fakat ’entel’ olmanın kısa yolları da var; bugünlerde çıkan ’Tembel Entel’ kitabını okumak, internette dolaşıp Rus klasiklerinin özetlerine bakmak gibi… İşin püf noktalarını ve önerileri derledik.

Günlük bir karşılaşmada ’Nasılsın?’ sorusuna, ’Bu memlekette nasıl olunursa öyle’ yanıtını veren bir arkadaşınıza yakalanıyorsunuz. Sohbete başlıyorsunuz ve bir süre sonra arkadaşınızın işlerinin başından aşkın olduğunu, epeyce iş önerisi aldığını ama karakterinden, ilkeli duruşundan ödün vermemek için hepsini reddettiğini öğreniyorsunuz.

Kahvenizi yudumlarken izlediğiniz filmlerden, açılışına gittiğiniz sergilerden, okuduğunuz kitaplardan bahsediyorsunuz; arkadaş hafifçe gerinerek istisnasız hepsine burun kıvırıyor, hepsinde bir kusur buluyor. Beğendiği bir şey yok… Sakin olun ve onu anlamak için boşuna çaba harcamayın, zira arkadaşınız bir ’entel’ ve görünen o ki hatmettiği ’entelliğin’ 17 kuralından başka birinin gereği, ’anlaşılamaz’ olmak zorunda.

2000’LERİN ’ENTELİ’

’Bu 17 kural da nereden çıktı?’ demeyin. Türkiye’nin yetiştirdiği değerli entelektüellerden Çetin Altan, yirmi yıl önce ’İyi Bir Entel Olmak İçin’ başlıklı gazete yazısında bu altın öğütleri sıralamış; örneğin sosyal ortamlarda dikkat çekme sıkıntısı yaşayanların, güzel bir kadına asılmaya çalışanların imdadına yetişmişti.

Fakat takdir edersiniz ki 1990’ların kültürel ortamıyla günümüzünki epey farklı. Camianın orta yerinde Game of Thrones’daki entrikalar konuşulurken, içkinizden bir yudum alıp ’Ben dizi izlemiyorum belgesel izliyorum’ demeyin sakın. Derseniz de en azından bir süre, cahilliğiniz unutulana kadar o camiada görünmeyin.

2000’li yıllarda hayatın çok daha hızlı akmasının, globalleşmenin, kültürel hayatın çeşitlenmesinin bir sonucu olarak ’entelliğin’ kapsamı da genişledi. CNBC-e dizileri izlemek, Radikal 2 okumak, (Akşam Hafta Sonu Ekleri’nin değerini bilmenizde de fayda var), Twitter’da paylaşmak için mutlaka bazı yazıları beğenmek, iki kişi aynı tweet’i atmışsa en popüler ya da entelektüel bilinen kişinin attığını retweet etmek, oksimoron örnekleri verebilmek (Çok önemli not: ’Oksimoron da ne?’ sorusu, ortalık yerde asla sorulmayacak sorulardan biri. Bilmiyorsanız ’Acilen öğrenilecek kavramlar’ başlığı açıp üst sıralara yerleştirebilirsiniz) bu kapsama giren yeni özelliklerden birkaçı. Bunların yanında okumak, bilgili, birikimli görünmek halen en önemli ’entellik’ değeri olma özelliğini koruyor.

Fakat az önce söylediğimiz gibi, artık zaman çok daha hızlı akıyor ve kitap okumaya vakit bulmak kolay değil. İmdadınıza yetişecek Çetin Altan gibi bir beyin de yok denecek kadar az.

Biz durumu bizzat test ettik, bu haber için arayıp öneri istediklerimiz ’entelliğin’ yanından geçmeyen öneriler sundu. Örneğin ’kültür ortamlarının’ popüler bir ismi, bu işin yalnızca roman okuyarak olmayacağını, entelektüelliğin ancak anne babadan miras kalabileceğini söyleyince, ’Çetin Altanlar kolay yetişmiyor’ demekten kendimizi alamadık.

’ENTEL’ DOSTU KİTAP

Neyse ki Omega yayınları bu ihtiyacı görüp zahmet ederek, ’Tembel Entel’ kitabını bugünlerde İngilizce’den çevirdi. Farklı alanlarda deneyimlere sahip, popüler kültür kitapları yayınlayan Richard J. Wallace ile James V. Wallace’ın yazdığı ’Tembel Entel’de, kısa yoldan bilgi birikimi yaratmanın imkanı sunuluyor. 300 sayfalık kitabın sayfaları ’önemli kişi’, ’dönüm noktası’, ’kısa bilgi’ gibi başlıklar taşıyan küçük kutularla süslenmiş. Zahmet edip 300 sayfanın tamamını okumanıza bile gerek yok yani.

EZBERLERKEN DİKKAT

Sanattan felsefeye, tarihten müziğe, fizikten edebiyata kadar; camiada ya da biriyle baş başa kaldığınız herhangi bir ’acil durumda’ imdadınıza yetişecek pek çok bilgi var. Fakat kitaptaki bilgileri ezberlemeye başlamadan önce uyaralım; kitabın genelinde Anglo Sakson kültürün, Batı merkezli tarihsel bakışın belirgin bir ağırlığı var. Örneğin güzel bir kadınla baş başa konuşurken konuyu, kitabın fazlasıyla önem verdiği Rönesans müziğine getirip, sayfadaki kutuda görüp ezberlediğiniz şu cümleleri kurmanız ters tepki yaratabilir; ’1588’de Londra’da büyük miktarda İtalyan madrigalinin yayımlanması İngiliz bestecileri madrigal bestelemeye teşvik etti. İngiliz madrigalleri, İtalyan madrigallerine göre daha hafif ve daha nükteliydi.’

KALIN ROMANLAR…

Tamam, evrensel bilgiler ’entelliğin’ olmazsa olmaz koşuludur ama bu kadar derine inmenize hiç gerek yok. Örneğin Rus klasiklerini mi okumanız gerekiyor; internette şöyle bir tur attığınızda bütün klasiklerin özetlerini karşınızda bulabilirsiniz: Franz Kafka’nın ’Dönüşüm’ adlı romanı, insan olarak yatıp hamam böceği olarak uyanan gencin dramını anlatır… Lev Tolstoy’un ’Savaş ve Barış’ı, Napolyon’un Rusya’ya saldırmasını ve üniforma giyen erkeklerin kadınlara çekici görünmesini konu edinir!

Yalnızca önemli romanların, filmlerin, sergilerin özetlerini ve konularını değil, bizzat ’entel’ olmanın ipuçlarının neler olabileceğini bile yakalayabilirsiniz (Çok önemli bir not daha: Aslında konu sergi olunca işin rengi biraz değişiyor; önemli olması mutlaka gerekli değil, hangi sergiye giderseniz gidin ’entelliğinize’ katkısı büyük olur, sergilere önem verin).

Kafede lap top’ınızı açın; Bozcaada’ya gidin; Lounge ve Chill Out müzik dinleyin; ’entel pazarı’na uğrayın…

Dediğimiz gibi, ’entellik’ yolunda karşınıza çıkacak önemli problemleri çözme konusunda, ’Tembel Entel’ kitabının yanı sıra yerel internet kaynaklarına başvurmak da önemli. ’Entelliğe giriş’ niyetine bazı bilgileri burada aktaralım.

Dinleyin: Caz festivallerini takip edip, programda isimleri bilinmeyen sanatçılara bilet alın. Lounge ve Chill Out müzik türlerini dinlediğinizi söyleyin. Bu, bir zamanlar ’TRT 2 izliyorum’ demeye eşdeğer bir etki yaratacaktır. Erkin Koray’a saygı duyup Replikas’ın kökenlerinin Koray’a dayandığını söyleyin. Bu, müzik alanında engin birikime sahip olduğunuz hakkında bir ipucu olacaktır.

Faydalı bir öneri; dinleyeceğiniz müzikleri seçmek için, İstiklal Caddesi’nde bir tur atıp mağazalardan gelen müzik seslerine kulak kabartmak da iyi bir yöntem olabilir.

Okuyun: Kalın kalın romanları okumanıza gerek yok. İnternette özetlerine bakın. James Joyce’un ’Ulysses’ini anlamamanızdan bir problem çıkmaz, kütüphanenizde bulundurmanız yeterli (kimse okumuyor o kitabı, rahat olabilirsiniz) ama Dostoyevski’nin ’Suç ve Ceza’da, Kafka’nın ’Dönüşüm’de ya da Orhan Pamuk’un ’Kara Kitap’ta hangi konuyu anlattığını bilmiyorsanız, daha ’entellik’ yolunun başında üzücü olaylarla karşılaşabilirsiniz. Bizden söylemesi.

Önemli not: Oğuz Atay’ın ‘Tutunamayanlar’ını okumuş olmanızsize büyük puan kazandırır. Üstüne bir de kendinizi roman kahramanı Selim Işık’a yakın bulduğunuzu söylediniz mi, ‘entelliğe’ büyük bir adımatmışsınız demektir.

İzleyin: Önemli bilgi: Fransız filmlerini beğenip Hollywood filmlerini küçümsemenin ya da dizi izlemeyip belgesel izlemenin modası çoktan geçti. Yalnız dizi izleyecekseniz CNBC-e ve e2 dizisi olmasına dikkat edin.

Mutlaka bir sinema yönetmeninin hayranı olun. Birkaç öneri; Tarkovski, David Lynch, Michael Haneke (ünlü filmi ’Funny Games’ten bahsederken ABD versiyonunu beğenmediğinizi ekleyin) ve Nuri Bilge Ceylan.

Gidin: 1980’lerin ikinci yarısından iti

Yazar: Eyüp Tatlı

Kaynak: http://Akşam

Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>