Çevre Yönetim Sistemi-Çevre Standartları-Geri DönüŞüm

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInPin on Pinterest

8. Çevre Yönetim Sistemi

 

 

Çevre yönetiminin ortaya çıkıŞ kaynağını ekolojik dengeyi bozan ve çevre sorunlarına neden olan geliŞmeler oluŞturmaktadır.  Çevre  yönetimi  yaklaŞımı,  tüm  canlıların  sağlıklı  ve  dengeli  bir  çevrede,  mevcut  doğal kaynaklarla yaŞamlarını sürdürebilmelerini hedeflemektedir. Çevre yönetim sisteminde yeryüzünde bulunan kaynakların  sınırlılığına  ve  bu  kaynakların  geri  dönüŞümü  olmayacak  Şekilde  tahrip  edildiğine  dikkat çekilmektedir. Ekonomik ve sosyal kalkınmanın birlikte ele alındığı çevre yönetim sistemi, ekolojik dengeyi bozmadan ekonomik kalkınmanın sağlanabilmesini amaçlamaktadır (Yılmaz vd., 2005).

Çevre  yönetiminin  amacı;  hava,  su,  toprak  gibi  doğal  kaynakların  ve  ekolojik  dengenin  korunması  ile korumanın     yöntem  ve                   etkinliğini  belirlemektir.       Çevre                yönetimi ekonomik    ve               sosyal           etkinlikler gerçekleŞtirilirken çevrenin ve doğal kaynakların kullanımında denge kurulması gerekliliğini öngörmektedir.

Bu  durum   bir   taraftan  mevcut   ihtiyaçlar   karŞılanırken,  diğer   taraftan  gelecek  nesillere   ihtiyaçlarını karŞılayabilecekleri bir çevre bırakılmasını sağlayacak sürdürülebilir bir kalkınmayı içermektedir (Yılmaz vd.,

2005).

Son yıllarda yaŞanan geliŞmelerle birlikte, dünyanın her yerinde ortaya çıkan çevre korumacı uygulamalar ve kirlilik  kaygıları  nedeniyle  organizasyonlar,  yaŞamlarını  ve  geliŞmelerini  sürdürebilmek  için,  ister  kamu kuruluŞu ister özel sektörde faaliyet göstersin, her geçen gün toplum tarafından artan bir çevre baskısı ile karŞı karŞıya kalmaktadırlar. Organizasyonların yönetim anlayıŞlarına ve uygulama alanlarına çevre olgusunu eklemeleri  yeni  bir  durumdur.  DeğiŞen  KOŞULlar  ve  geliŞen  çevre  bilinci  bütün  organizasyonları,  çevre sorunları  ve  doğal  kaynakların  rasyonel  kullanımı  gibi  konulara  duyarlı  olmaya  zorlamaktadır  (Yılmaz  vd.,

2005).

Temel çalıŞma mekanizması, çatı iŞlevi olan bir çevre politikasının oluŞturularak planlamanın yapılması ve bu plana göre gerçekleŞtirilen faaliyetlerin kontrol edilerek gerek duyulduğunda düzeltilmesidir. Son aŞamada

üst yönetimin gözden geçirmesi söz konusudur. Sürekli iyileŞme temel hedeftir. Çevre yönetim sistemi ile, örgütün  üst  yönetiminden  en  alttaki  çalıŞanına  kadar  örgütün  faaliyetlerinin  çevreyle  uyumu  ve  çevre koruma ve kullanma dengesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda çalıŞan eğitimleri, risk analizleri

ve  kirlilik  önleme  ve  azaltma  çalıŞmaları  sistemin  içinde  yer  almaktadır.  BütünleŞik  olarak  örgütün  tüm

fonksiyonlarında doğal çevrenin korunması faktörünü göz önünde tutan bir sistemdir (Yontar, 2007; 2008, s.

483).

Belirtilen  çevre  yönetim  sistemlerinin  varlığı,  çevre  maliyetlerinin  de  iŞletme  maliyetleri  arasına  girmesini sağlayarak  iŞletmelerin  salt  kâr  elde  etme  yönündeki  hedeflerine  atıkların  azaltılması  gibi  yeni  hedefler eklemiŞ ve iŞletmelerin faaliyetlerinin sürdürülebilir kalkınma doğrultusunda gerçekleŞmesine önemli bir katkı sağlamıŞtır (Yontar, 2007; 2008, s. 481).

 

 

9. Çevre Standartları

 

 

Yontar (2008), “çevre sorunlarının, insanlığın bugünkü ve gelecekteki yaŞam temellerini tehdit ettiği sürece, küresel olma özelliğini koruyacağını” belirtmiŞtir. Çevre sorunlarının küresel olma özelliği nedeniyle ortaya konulacak çözümlerin de uluslararası olması gerekliliği, uluslararası kabul gören çevre yönetim sistemlerinin

ve buna iliŞkin standardın değerini daha da artırmıŞtır ve artırmaya devam etmektedir. İster yerel düzeyde

 

isterse  küresel  düzeyde  etkisi  hissedilsin,  doğal  çevrenin  kirlenmesi  kuruluŞların  faaliyetlerinde  dikkate alınmalıdır(Yontar, 2007;2008, s. 480).

Amacı mal ve hizmetlerin üretilmesi sürecinde atıkların azaltılmasını, çevrenin korunmasını ve kaynakların

verimli  kullanılmasını  sağlamak  olan  çevre  yönetim  sistemleri  önem  kazanmıŞtır.  Bu  nedenle  Uluslararası Standardizasyon  Organizasyonu  tarafından  ISO  14000  Standartlar  Serisi  geliŞtirilmiŞ  ve  ISO  14001  Çevre Yönetim Sistemi Standardı 1996 yılında ilan edilmiŞtir. Sertifikaya verilen önem, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir ticaret bakımından gittikçe artmaktadır(Yontar, 2007; 2008, s. 477).

ISO  14001  standardı,  gönüllü  uygulanacak  bir  standarttır.  Ancak  gerek  iŞletmelerin  sosyal  sorumluluk boyutuyla  çalıŞanlarına,  müŞterilerine  ve  topluma  karŞı  olan  sorumluluğu,  gerekse  de  doğal  çevrenin korunması  yoluyla,  temiz  ve  çevreyi  koruyarak  üretimin  yarattığı  yeni  pazar  paylaŞımları  ve  rekabet,  bu standardın  uygulanmasını  fİŞlen  bir  zorunluluğa  dönüŞtürmektedir.  Türkiye‟de  Çevre  Yönetim  Sistemi Standardı sertifikasını almıŞ kuruluŞlar üzerinde yapılan araŞtırmada elde edilen bulgulara göre ISO 14001 çevre yönetim sistemi uygulaması ile üretim sırasında ortaya çıkan atık miktarlarının azaldığı, bu anlamda gelecek  kuŞaklar  için  sürdürülebilir  bir  çevre  açısından  olumlu  bir  uygulama  olduğu  görülmüŞtür.  Ayrıca sistemin  çevre  duyarlılığının  arttığı  küresel  ekonomik  ortamda,  önemli  rekabet  avantajı  sağladığı  ya  da sağlayabileceği de ifade edilmektedir (Yontar, 2007; 2008, s. 484-495).

 

 

10. Geri nüŞüm

 

 

Ekonomik,  sosyal,  teknolojik  vb.  alanlardaki  kalkınma  çabalarının  tahrip  ettiği  çevrenin  zararlarını  telafi etmede,  geri  dönüŞüm  iŞletmeleri  önemli  roller  üstlenmiŞlerdir.  İŞletmeler  tarafından  üretilen  ürünler tüketildikten sonra  çevreye  “atık” ya da “çöp” olarak bırakılmalarıyla, değersiz hale gelirken, günümüzde, yeniden  değerlendirilerek  ekonomiye  kazandırılabilecek  varlıklara  dönüŞtürülebileceğinin  farkına  varılmıŞtır (Akyüz, Akcanlı ve Karakoç, 2009, s. 4).

Atık türlerinin geri dönüŞüm, geri kazanım ve tekrar kullanım ile üretimde tekrar kullanıma yönlendirilebilmesi mümkündür. Metal, cam, kağıt ve karton, meŞrubat ve içecek kartonları, plastik gibi maddelerin bir üretim süreci içinde çeŞitli iŞlemlerden geçirilerek tekrar kullanıma hazır hale getirilip (organik  geri dönüŞüm dahil ancak  enerji  geri  kazanımı  hariç  olmak  üzere)  ikinci  kez  kullanılması  iŞlemine  “geri  dönüŞüm”  denir.  Geri dönüŞtürülebilen veya tekrar kullanılabilen atıkların kaynağında ayrı toplanması, sınıflandırılması, fiziksel ve kimyasal yöntemlerle baŞka ürünlere veya enerjiye dönüŞtürülmesi iŞlemlerinin bütününe de “geri kazanım” denir.  Tekrar  kullanım  ise;  ambalajın  tekrar  kullanımının  imkânsız  olacağı  zamana  kadar,  toplama  ve temizleme  dıŞında  hiçbir  iŞleme  tabi  tutulmadan  yeniden  doldurulması  veya  aynı  Şekli  ile  aynı  amaç  için kullanım ömrünü tamamlayıncaya kadar kullanılmasına denir(Akyüz, Akcanlı ve Karakoç, 2009, s. 5)

Geri dönüŞümde amaç; kaynakların lüzumsuz kullanılmasını önlemek ve atıkların kaynağında ayrıŞtırılması ile birlikte,  atık  çöp  miktarının  azaltılması  olarak  düŞünülmelidir.  Demir,  çelik,  bakır,  kurŞun,  kağıt,  plastik, kauçuk,  cam,  elektronik  atıklar  gibi  maddelerin  geri  dönüŞümü  ve  tekrar  kullanılması,  tabİŞ  kaynakların tükenmesini önleyecektir. Bu durum; ülkelerin ihtiyaçlarını karŞılayabilmek için ithal edilen hurda malzemeye ödenen  döviz  miktarını  da  azaltacak,  kullanılan  enerjiden  büyük  ölçüde  tasarruf  sağlayacaktır.  Örneğin kullanılmıŞ  kağıdın  tekrar  kağıt  imalatında  kullanılmasının  hava  kirliliğini  %74-94,  su  kirliliğini  %35,  su kullanımını  %45  azalttığı  ve  bir  ton  atık  kağıdın  kağıt  hamuruna  katılmasıyla  8  ağacın  kesilmesinin önlenebildiği   bilinmektedir.   Geri   dönüŞtürülebilir   nitelikteki   bu   atıklar,   normal   çöple   karıŞtığında   bu malzemelerden üretilen ikincil malzemeler çok daha düŞük nitelikte olmakta ve temizlik iŞlemlerinde sorunlar olabilmektedir. Bu yüzden geri dönüŞüm iŞleminin en önemli basamağını, kaynakta ayırma ve ayrı toplama

oluŞturmaktadır (http://www.cevreonline.com/atik2/geri_donusum.htm)

 

Demir,  çelik,  bakır,  alüminyum,  kurŞun,  piller,  kağıt,  plastik,  kauçuk,  cam,  motor  yağları,  atık  yağlar, akümülatörler, araç lastikleri, beton, röntgen filmleri, elektronik atıklar, organik atıklar geri dönüŞtürülebilen maddelerdir. Bu maddelerin geri dönüŞtürülmesi önemli faydalar sağlamaktadır. Geri dönüŞümün sağladığı faydalar (http://www.cevreonline.com/atik2/geri_donusum.htm):

–        Doğal kaynaklarımızın korunmasını sağlar.

–        Enerji tasarrufu sağlamamıza yardım eder.

–        Atık miktarını azaltarak, çöp iŞlemlerinde kolaylık sağlar.

–        Geri dönüŞüm geleceğe ve ekonomiye yatırım yapılmasına yardımcı olur. Şeklinde sıralanabilir.

Incoming search terms:

  • çevre standartları (33)
Etiketlenmiş , , , .Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>